شيخ محمد جعفر امامى
89
لغات در تفسير نمونه ( فارسى )
[ أَيّام نحسات : ] « فِى أَيَّامٍ نَّحِساتٍ » « أَيّام نحسات » ، به معناى روزهاى نحس و شوم است ، و بعضى آن را به معناى روزهاى پر گرد و غبار ، يا روزهاى بسيار سرد ، دانستهاند ؛ جمع اين سه معنا نيز در آيات مورد بحث ممكن است . « 1 » [ أَيامى : ] « وَ أَنْكِحُوا الأَيامى مِنْكُمْ » « أَيامى » جمع « أَيِّم » ( بر وزن قَيِّم ) در اصل ، به معناى زنى است كه شوهر ندارد ؛ سپس به مردى كه همسر ندارد نيز گفته شده است ، و به اين ترتيب ، تمام زنان و مردان مجرد در مفهوم اين آيه داخلند خواه « بكر » باشند يا « بيوه » . « 2 » [ إِيجاس : ] « فَأَوْجَسَ مِنْهُمْ » « ايجاس » از مادّهء « وجس » ( بر وزن مكث ) ، در اصل به معناى صداى مخفى است ، به همين مناسبت « ايجاس » به معناى احساس پنهانى و درونى آمده ، گوئى ، انسان صدايى را از درون خود مىشنود ، و هنگامى كه با « خيفة » همراه شود ، به معناى احساس ترس است . « 3 » [ أَيْد : ] « وَ السَّمآءَ بَنَيْنَاها بِأَيْدٍ » « أَيْد » ( بر وزن صيد ) ، به معناى قدرت و قوت است ؛ و در بعضى آيات قرآن مجيد به اين معنا آمده است . و در سورهء « ذاريات » اشاره به قدرت كاملهء خداوند بزرگ در آفرينش آسمانها دارد . نشانههاى اين قدرت عظيم ، هم در عظمت آسمانها ، و هم در نظام خاصى كه بر آنها حاكم است به خوبى آشكار مىباشد . در اينجا اشتباهى براى بعضى از مفسران يا غير آنها واقع شده كه تذكر آن لازم به نظر مىرسد ؛ بعضى از مفسران « أَيْد » را به دو معنا تفسير كردهاند : « قدرت » و « نعمت » ؛ در حالى كه « أَيْد » از نظر لغت به معناى قدرت است ، ولى « يد » كه جمع آن « أيدى » و جمع جمع آن « أيادى » مىشود به معناى قدرت و نعمت ، هر دو آمده است . « 4 » [ أَيْدِى : ] « أُولِي الأَيْدي وَ الأَبْصارِ » « أَيْدِى » جمع « يد » به معناى « دست » است . « 5 »
--> ( 1 ) . فصّلت ، آيهء 16 ( ج 20 ، ص 256 ) ( 2 ) . نور ، آيهء 32 ( ج 14 ، ص 489 ) ( 3 ) . ذاريات ، آيهء 28 ( ج 22 ، ص 357 ) ( 4 ) . ذاريات ، آيهء 47 ( ج 22 ، ص 384 ) ( 5 ) . ص ، آيهء 45 ( ج 19 ، ص 326 )