يك ماجرا است و از آنجا كه انسان خواب خود را براى اين و آن نقل مىكند ، در اينجا كنايه از خواب است . ولى بعضى احتمال داده‌اند جمع « احدوثه » باشد كه به‌معناى اخبار عجيبى است كه مردم پيرامون آن با يكديگر گفتگو مىكنند . « 1 » [ أَحْبار : ] « الأَحْبارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوا » « أَحْبار » جمع « حبر » ( بر وزن فكر و همچنين بر وزن ابر ) به معناى اثر نيك است و سپس بر دانشمندانى كه در جامعه اثر نيك دارند اطلاق شده است ؛ و اگر به « مركّب » نيز « حبر » گفته مىشود ، به خاطر آثار نيك آن است . به معناى دانشمند و عالم و « رُهبان » جمع « راهب » نيز آمده است . و همچنين به افرادى گفته مىشود كه به عنوان ترك دنيا در ديرها سكونت اختيار كرده و به عبادت مىپرداختند . و اطلاق آن بر علماء به خاطر آثارى است كه از آنها در ميان اجتماعات بشرى باقى مىماند . « 2 » [ أحزاب : ] « مَهْزُومٌ مِّنَ الأَحْزاب » تعبير به « احزاب » از مادّهء « حزب » ظاهراً اشاره به تمام گروه‌هايى است كه بر ضد پيامبران قيام كردند ، و خداوند آنها را در هم كوبيد . اين جمعيت مشركان ، گروهك كوچكى از آن گروه‌ها هستند كه به سرنوشت آنان گرفتار خواهند شد . « 3 » [ إِحسان : ] « وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ » در اين كه مراد از « احسان » از مادّهء « حسن » در اينجا چيست ؟ چند احتمال در كلمات مفسران ديده مىشود : نخست اين است كه حسن ظن به خدا داشته باشيد ( و گمان نكنيد انفاق‌هاى شما موجب اختلال امر معيشت شما خواهد شد ) . و دوم : منظور ، اقتصاد و ميانه روى در مسألهء انفاق است . و سوم اين كه منظور ، آميختن انفاق با حسن رفتار نسبت به نيازمندان است ؛ به گونه‌اى كه همراه با گشاده‌روئى و مهربانى باشد و از هر نوع منّت و آنچه موجب رنجش و ناراحتى شخص انفاق شونده است ، بر كنار باشد . « احسان » در آيات 181 و 182 سورهء « رحمن » ، تنها به معناى « توحيد » يا به معناى « توحيد و معرفت » يا به معناى « اسلام » تفسير شده است ؛ ولى پيداست كه اينها هر كدام مصداق روشنى از اين مفهوم گسترده است كه هرگونه نيكى در عقيده ، گفتار و عمل را شامل مىشود .

--> ( 1 ) . يوسف ، آيهء 6 ( ج 9 ، ص 369 ) ؛ مؤمنون ، آيهء 44 ( ج 14 ، ص 266 ) ( 2 ) . مائده ، آيهء 44 ( ج 4 ، ص 495 ) ؛ توبه ، آيهء 31 ( ج 7 ، ص 427 ) ؛ زخرف ، آيهء 70 ( ج 21 ، ص 126 ) ( 3 ) . ص ، آيهء 11 ( ج 19 ، ص 244 )