الشيخ ناصر مكارم الشيرازي ( مترجم : سيد محمد جواد بنى سعيد لنگرودى )

61

قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى )

از اين روايت ظاهر مىشود كه ضرر زدن به غير جايز نيست ، حتى در صورتى كه منشأ اين ضرر ، تصرف شخص در اموال شخصى خودش باشد ؛ اموالى كه به مقتضى قاعدهء « الناس مسلّطون على اموالهم » « 1 » اختيار تصرف در آن را به هر نحوى كه بخواهد دارد . در اين قضيه ، صاحب چاه مىخواهد در چاهى كه در تملك اوست تصرف كند و آن را پايين تر از عمقى كه دارد ، حفر نمايد امام عليه السلام او را از اين كار منع مىكند ، به دليل اين‌كه به چاههاى نزديك به آن ضرر وارد مىشود . ولى نكته‌اى كه بايد به آن توجّه داشت اين است كه مورد روايت عموميّت ندارد تا بتوان به عموم آن تمسّك كرد و حكم را در غير اين مورد نيز جارى دانست .

--> ( 1 ) . يكى از قواعد مسلّم فقهى ، « قاعده سلطنت » است كه گاهى از آن به « قاعده تسلّط » يا « قاعده تسليط » ، نيز تعبير مىشود ؛ اين قاعده مستند به حديث « الناس مسلّطون على اموالهم » بوده ، و مفاد آن اين است كه هر مالكى ، نسبت به مال خود تسلّط كامل دارد ، و مىتواند در آن هر گونه تصرفى اعم از مادى و حقوقى بكند ، و هيچ كس نمىتواند او را بدون مجوز شرعى از تصرفات منع كند .