الشيخ ناصر مكارم الشيرازي ( مترجم : سيد محمد جواد بنى سعيد لنگرودى )

56

قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى )

اين سخن را آن‌چه حاكم ، در « المستدرك » « 1 » ، از قول پيامبر صلى الله عليه و آله نقل كرده كه فرمود : « الإسلام يزيد و لا ينقص » تأييد مىكند ؛ در حالى كه عبارت « لا ضرر و لا ضرار » در ذيل اين روايت نيست . 7 . محدث نورى ، در « مستدرك الوسايل » « 2 » ، نقل كرده كه از ابى عبداللّه امام صادق عليه السلام سؤال كردند كه ديوار خانهء مردى كه حايل بين خانه او و خانه همسايه بوده فرو ريخته ، و او از بازسازى آن خوددارى مىكند ؛ امام فرمود : نمىتوان آن شخص را مجبور به بازسازى ديوار كرد ، مگر در صورتى كه وجود ديوار به عنوان حقى براى همسايه ، يا شرط ضمن عقد هنگام معامله ملك ، در نظر گرفته شده باشد . ولى مىتوان به صاحب منزل گفت كه اگر مىخواهى در قسمت خودت براى خودت ديوار بكش . به امام عرض شد : حال اگر ديوار خانه خودش فرو نريخته

--> ( 1 ) . المستدرك على الصحيحين ، ج 18 ، ص 381 ، ح 8122 . ( 2 ) . مستدرك الوسايل ، ج 17 ، ص 118 ، ح 20927 ، باب 9 ، از كتاب احياء الموات : « دَعَائِم‌ُالْإِسْلامِ ، رُوِّينَا عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام : أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ جِدَارٍ لِرَجُلٍ وَهُوَ سُتْرَةٌ بَيْنَهُ وَبَيْنَ جَارِهِ ، سَقَطَ فَامْتَنَعَ مِنْ بُنْيَانِهِ ؛ قَالَ : لَيْسَ يُجْبَرُ عَلَى ذَلِكَ إِلَّا أَنْ يَكُونَ وَجَبَ ذَلِكَ لِصَاحِبِ الدَّارِ الْأُخْرَى بِحَقٍّ أَوْ بِشَرْطٍ فِى أَصْلِ الْمِلْكِ ، وَلَكِنْ يُقَالُ لِصَاحِبِ الْمَنْزِلِ اسْتُرْ عَلَى نَفْسِكَ فِى حَقِّكَ إِنْ شِئْتَ . قِيلَ لَهُ : فَإِنْ كَانَ الْجِدَارُ لَمْ يَسْقُطْ وَلَكِنَّهُ هَدَمَهُ أَوْ أَرَادَ هَدْمَهُ إِضْرَاراً بِجَارِهِ لِغَيْرِ حَاجَةٍ مِنْهُ إِلَى هَدْمِهِ ؛ قَالَ : لَايُتْرَكْ ؛ وَذَلِكَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و آله قَالَ : لَاضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ وَإِنْ هَدَمَهُ كُلِّفَ أَنْ يَبْنِيَهُ » .