الشيخ ناصر مكارم الشيرازي ( مترجم : سيد محمد جواد بنى سعيد لنگرودى )

40

قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى )

در اين آيهء شريفه نهى شده از اين‌كه كسانى كه براى دِين يا معامله‌اى ، كاتب يا شاهد مىشوند موجب ضرر شوند ، به اين‌كه چيزى را بنويسند كه واقع نشده ، يا بر امرى شهادت دهند كه شاهد آن نبوده‌اند ؛ اين معنا در صورتى است كه فعل « لا يضار » به صورت معلوم خوانده شود . اما اگر آن را به صورت مجهول بخوانيم ، معنايش اين مىشود كه هيچ‌گاه نبايد نويسندهء سند و شهود به خاطر بيان حق و عدالت مورد ضرر و آزار قرار گيرند ؛ و همان‌گونه كه در ترجمهء آيه آورده‌ايم به نظر ما معناى صحيح تر همين معناى دوم است . « 1 » روايات دلالت كننده بر نفى ضرر در اثبات اين قاعده آن‌چه بيشتر بر آن تكيه شده ، روايات زيادى - در حدّ تواتر - است كه از طريق شيعه و سنى نقل شده است . هر چند اين روايات از نظر عبارت و حتى مضمون مختلف‌اند ؛ بعضى عام و بعضى خاص هستند ، ولى در مجموع براى اثبات كلّيّت اين قاعده كفايت مىكنند .

--> ( 1 ) . مراجعه شود به كتاب تفسير نمونه ، ج 2 ، ص 390 . در اين صورت آيه مزبور حاكم بر عموم « وجوب كتابت و شهادت » خواهد بود : « وَلْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كاتِبٌ بِالْعَدْلِ » و « وَلا يَأْبَ الشُّهَداءُ إِذا ما دُعُوا » .