الشيخ ناصر مكارم الشيرازي ( مترجم : سيد محمد جواد بنى سعيد لنگرودى )
12
قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى )
بحث خاصى است ؛ از طرف ديگر ، بسيارى از اين قواعد ربطى به مسائل اصولى ندارند تا بتوان از آنها در علم اصول بحث كرد . حق اين است كه براى آن علم مستقلّى در نظر گرفته شود ، چرا كه در كتب فقهى به اين قواعد نياز مبرم داريم . البته گروه اندكى از متأخرين ، رسالاتى تأليف كردهاند كه دربردارندهء بعضى از اين قواعد مىباشد ؛ مانند : عالم فاضل ، محمّد باقر يزدى حائرى ( م 1300 ) ؛ محمّد جعفر استرآبادى ( م 1263 ) ، كه نام كتاب خود را « مقاليد جعفريه » گذارده ؛ و سيد محمّد مهدى قزوينى ( م 1300 ) ؛ ولى متأسفانه هيچ يك از اين كتب به دست ما نرسيده است . امّا كتاب « القواعد » كه شهيد اوّل ( قدّس اللَّه نفسه ) آن را تصنيف نموده ، مختص به بيان قواعد فقهى نيست ؛ بلكه هم شامل مسائل مختلف فقهى از ابواب گوناگون مىشود ، و هم شامل مسائل اصولى ، و بعضى وقتها برخى مسائل كلامى و لغوى نيز در آن مشاهده مىشود ، كه در مجموع به كتاب فقهى شبيهتر است . همچنين است كتاب « تمهيد القواعد » شهيد ثانى ؛ اين كتاب همانگونه كه در مقدّمهء آن ذكر شده ، در بردارندهء 100 قاعدهء اصولى ، و احكام متفرع بر آن ؛ و صد قاعده ادبى ، و احكام فرعى متناسب با آنهاست . امّا كتاب « عوائد الايّام فى بيان قواعد الاحكام و امّهات مسائل