الشيخ ناصر مكارم الشيرازي ( مترجم : سيد محمد جواد بنى سعيد لنگرودى )

116

قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى )

مثال سمره نيز حكم به جواز داخل شدن سمره در باغ مرد انصارى ، سبب مىشود كه به صاحب باغ ضرر وارد شود ؛ پس نفى ضرر در اين‌جا ( مسبب ) به معنى نفى آن حكم وضعى يا تكليفىاى است كه سبب اين ضرر مىشود . شيخ انصارى قدس سره اين نظر را پذيرفته‌اند . « 1 » ب ) اين‌كه بگوييم اطلاق ضرر بر حكمى كه موجب ضرر است ، از باب حقيقت ادعاييه باشد ؛ همان‌گونه كه در تمام مجازات اين چنين است . ج ) اين‌كه بگوييم اطلاق ضرر بر حكمى كه موجب ضرر است ، از باب اطلاق حقيقى است بدون نياز به ادعا ، كه محقّق نايينى قدس سره اين نظر را پذيرفته‌اند . « 2 » احتمال دوم : معناى حديث نفى ضرر ، همانند مواردى است كه براى نفى حكم ، موضوع را نفى مىكنند . بنابراين نفى ضرر ، كنايه از نفى احكام ضررى در شريعت است . اين قول را محقّق خراسانى قدس سره

--> ( 1 ) . رسائل فقهية ( شيخ انصارى ) ، ص 114 : « . . . الثالث : أن يراد به نفى الحكم الشرعى الذى هو ضرر على العباد . . . » . ( 2 ) . رسالة فى قاعدة نفى الضرر ( خوانسارى ) ، ص 208 : « . . . وبالجملة نفس ورود القضيّة فى مقام التّشريع وإنشاء نفى الضّرر ، حقيقة تقتضى أن يكون المنفى هو الحكم الضّررى ، لا أنّه استعمل الضّرر و أريد منه الحكم الّذى هو سببه » .