پيشگفتار انگيزه‌هاى نفاق در طول تاريخ پديده‌اى به نام « نفاق » مخصوص عصر و زمان ما و يا حتّى عصر ظهور پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نبوده و نيست بلكه نفاق در غالب امّت‌ها وجود داشته ، زيرا انگيزه‌هاى آن فراگير است از جمله : 1 . حاكمان فاسد و مفسد هنگامى كه با قيام ملّت‌ها از اوج قدرت سقوط مىكردند بلافاصله تغيير چهره داده ، و به ظاهر و به ناچار تسليم خواسته‌هاى امّت‌ها مىشدند ولى در باطن با تشكيل يك گروه زير زمينى به تخريب و فساد خود ادامه مىدادند . بعد از فتح مكّه گروهى از مشركان ، اسلام را از جان و دل پذيرفتند ولى بسيارى از سران شرك ، خطّ نفاق را برگزيدند و پيوسته در انتظار فرصت براى ضربه زدن به اسلام بودند ، و بارها چهرهء واقعى خود را نشان دادند . 2 . افراد خبرچين و جاسوس ، گروه ديگرى از منافقان هستند كه علاوه بر خبرچينى ، هر جا بتوانند ضربهء خود را وارد مىكنند و در مجموع افراد بسيار مرموز و خطرناكى هستند . 3 . متعصّبانى كه حق را يافته‌اند امّا تعصّب كور و كر به آنها اجازهء تسليم در برابر آن