( منافقان ) همانها ( هستند ) كه پيوسته انتظار مىكشند و مراقب شما هستند ؛ اگر فتح و پيروزى نصيب شما گردد ، مىگويند : مگر ما با شما نبوديم ( پس ما نيز سهيم در افتخارات و غنائم هستيم ) و اگر بهره‌اى نصيب كافران گردد ، به آنان مىگويند : آيا ما شما را به مبارزه و عدم تسليم در برابر مؤمنان تشويق نمىكرديم ( پس با شما سهيم خواهيم بود ! ) خداوند در ميان شما در روز رستاخيز داورى مىكند و خداوند هرگز براى كافران نسبت به مؤمنان راه تسلّطى قرار نداده است ! * * * اين آيه و آيات بعد قسمتى ديگر از صفات منافقان و انديشه‌هاى پريشان آن‌ها را بازگو مىكند ، و مىگويد : « منافقان كسانى هستند كه هميشه مىخواهند از هر پيشامدى به نفع خود بهره‌بردارى كنند ، اگر پيروزى نصيب شما شود فوراً خود را در صف مؤمنان جازده ، مىگويند مگر ما با شما نبوديم و مگر كمكهاى ارزندهء ما مؤثّر در غلبه و پيروزى شما نبود ! بنابراين ما هم در تمام اين موفّقيّتها و نتايج معنوى و مادّى آن شريك و سهيميم ( الَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ فَإِنْ كَانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِّنَ اللَّهِ قَالُوا أَلَمْ نَكُن مَّعَكُمْ ) » . امّا اگر بهره‌اى از اين پيروزى نصيب دشمنان اسلام شود ، فوراً خود را به آنها نزديك كرده ، مراتب رضايتمندى خويش را به آن‌ها اعلام مىدارند و مىگويند : « اين ما بوديم كه شما را تشويق به مبارزه با مسلمانان و عدم تسليم در برابر آنها كرديم بنابراين ما هم در اين پيروزيها سهمى داريم ( وَإِنْ كَانَ لِلْكَافِرِينَ نَصِيبٌ قَالُوا أَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَنَمْنَعْكُمْ مِّنَ الْمُؤْمِنِينَ « 1 » ) . » به اين ترتيب اين دسته با فرصت طلبى مخصوص خود مىخواهند در صورت پيروزى مؤمنان در افتخارات و حتّى در غنائم آنان شركت جويند و منّتى هم بر آن‌ها

--> ( 1 ) . « إسْتَحْوَذَ » در اصل از مادّهء « حَوَذَ » به معناى قسمت عقب رانهاست و چون به هنگامى كه ساربان مىخواهد شتر را به سرعت براند در پشت او قرار گرفته و به ران و پشت او مىزند تا به سرعت حركت كند ، كلمهء « استحوذ » به معناى سوق دادن ، تحريك كردن توأم با تسلّط و استيلا آمده است ، و در آيهء فوق نيز به همين معناست .