كمال مصطفى شاكر ( مترجم : فاطمه مشايخ )
18
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )
استمداد مىكنند و جيره خوار نعمت او هستند و اين امداد و عطا از شئون ربوبيّت است و هيچ يك از شركاى فرضى مشركان چنين اختيار و قدرتى را ندارند و لذا دوبار كلمه ( ربّك ) را تكرار فرمود تا بر اين معنا تأكيد نمايد ، از اين آيه استفاده مىشود كه بخششهاى الهى نامحدود و مطلق است و هر جا محدوديّت يا منعى وجود داشته باشد همه از ناحيهء شخص مورد بخشش است كه استعداد لازمه براى كسب فيض را ندارد و گرنه اين محدوديّت هرگز از ناحيهء مفيض نيست . ( 21 ) ( انْظُرْ كَيْفَ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَ لَلْآخِرَةُ أَكْبَرُ دَرَجاتٍ وَ أَكْبَرُ تَفْضِيلًا ) : ( ببين چگونه برخى از ايشان را بر برخى ديگر برترى دادهايم و هر آينه آخرت درجات بيشترى دارد ، و برترى آخرت بزرگتر و بيشتر است ) ، مىفرمايد : ما در دنيا بعضى از مردم را بر بعضى ديگر ، به فراخور تفاوت سعى و كوششان ، برترى دادهايم ، لذا هرگز آنكس كه سعى بيشتر كند با آنكس كه كنار بنشيند و كوششى نكند يكسان نيستند و اگر خداوند ميان عمل كم و زياد عمل خوب و خوبتر تفاوتى نگذارد ، در حقيقت آن مازاد بيشتر و خوبتر را شكرگزارى نكرده و در درگاه خود نپذيرفته است ، و برترى در دنيا در امورى مثل مال و متاع و جاه و فرزند و نيرو و شهرت و رياست و ساير متاعهاى دنيائيست ، امّا آخرت همانگونه كه حياتش بزرگتر از حيات دنيويست امتيازات آن نيز فراتر از امتيازات دنيويست ، پس كسى نپندارد كه در آخرت همه از عيش يكسان برخوردارند و نپندارد كه تفاوتهاى اهل آخرت مانند تفاوتهاى اهل دنياست ، چون سبب برترى در دنيا به جهت اختلاف در اسباب مادّى و محدود دنيويست و دنيا دار تزاحم است ، در نتيجه برتريهاى آن هم محدود مىباشد ، امّا برتريهاى آخرت به جهت اختلاف اسباب وجودى نيست ، بلكه به جهت اختلاف جانها و دلها در ايمان و اخلاص مىباشد كه همه از احوالات قلب است و اختلاف و تفاوتهاى معنوى بسيار وسيعتر از اختلاف احوال جسم مىباشد ( لذا عقيده يك قضيه فرديست و مسئوليت آن نيز فردى مىباشد ) ، بنابراين خداى سبحان به رسول گرامى خود فرمان مىدهد كه فضايل اعتبارى را كه در ميان اهل دنيا هست وسيله قرار داده و از آن برتريها به فضايل و درجات آخرت راه