3 استادان و شاگردان سيد رضى ، چنان كه در صفحات پيش ديديم ، از موهبتى الهى و نبوغى پيشرس بهره‌مند بود . افزون بر اين ، خانواده‌اى فرهيخته و محيطى از نظر فرهنگى بسيار پيشرفته ، و آزادى علمى و رواج انواع دانش در بغداد قرنهاى چهارم و پنجم ، فرمانروايى خاندان بويه در آن روزگار بر بغداد كه از ميراث فرهنگ انسانى ريشه‌دار تشيع ايرانى تغذيه كرده بودند و عوامل متعدد ديگر ، دست به دست هم داده شرايط فرهنگى بسيار مناسبى براى آموزش همگان و بخصوص براى تحصيل سيد رضى فراهم ساختند . شايد بتوان گفت هيچ دانشى در آن روزگار در بغداد رواج نداشته است كه سيّد رضى از آن نياموخته باشد ، و با توجه به استعداد درخشانى كه پروردگار به وى ارزانى داشته بود ، همهء آن دانشها را در مدتى كم آموخته و در برخى از آنها بر استاد پيشى جسته است . به نيكى آشكار است كه دو عامل در گردآورى سخنان پراكندهء امير المؤمنين امام على بن أبى طالب ( ع ) در كتابى و ناميدن آن به نام بسيار مناسب و با مسمّاى نهج البلاغه ، مؤثّر بوده است :