شكوفايى باورها و فلسفه‌ها به وجود آورد ، بلكه به ترويج فرهنگ اصيل قرآنى و نبوى و علوى ، پرداخت ، و از انحراف و التقاط تا اندازهء بسيارى ، جلوگيرى كرد . اين دوره ( از سال 132 تا سال 232 ) كه دورهء نخست عباسيان ناميده مىشود ، بيشتر به تثبيت و تحكيم قدرت سياسى و نظامى گذشت . دورهء دوم حكومت عباسيان ( 334 - 232 ه ) ، دورهء حاكميت حديث و قشريگرى است . جرجى زيدان مىگويد : « در اين دوره انديشه به بند كشيده شد ، زيرا متوكل معتزله و شيعه را راند و تحت پيگرد قرار داد ، لذا آزادى انديشه به ضعف گراييد و مردم از ترس جان به پنهان داشتن انديشه‌هاى خود اقدام مىكردند . » « 1 » متوكل مجالسى از دشمنان على ترتيب مىداد و به استهزاء مشغول مىشدند . علم كلام در زمان متوكل رو به انحطاط گذاشت ، عده‌اى از دانشمندان را كشت و با دانش و دانشمندان دشمنى مىورزيد . دانشمندان و دانشجويان به تدريج از ايرانى و عرب ، از بغداد بيرون رفته در شرق و غرب جهان اسلام پراكنده شدند . « 2 » در دورهء سوم خلافت عباسيان ( 447 - 334 ه ) و معاصر با سالهاى حيات سيد رضى ، همچون دوره‌هاى قبل و بعد ، خلافت مقامى اسمى و خليفه پيشواى مسلمانان اهل سنت بود ، و عملش اين بود كه حاكميت فرمانروايان غير روحانى را ، كه در ولايات و دار الخلافه با قدرت تمام حكم مىراندند ، صورت شرعى و قانونى دهد . خلفا خود ، به استثناى مدت كوتاهى در اواخر اين دوره ، در حمايت امراى غير روحانى بودند و آنان خلفا را به ارادهء خود عزل و نصب مىكردند . « 3 »

--> ( 1 ) . جرجى زيدان ، تاريخ آداب اللغة العربيه ، 2 - 462 . ( 2 ) . همان ، 530 . ( 3 ) . دائرة المعارف فارسى ، ج 2 ، ذيل عباسيان .