محمد قنبرى

98

شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )

سه منبع ديگر كتب اربعهء حديثى شيعه ، علاوه بر احاديث فقهى شامل احاديث اعتقادى و تفسيرى هم هست و بنابراين از نقطه نظر اعتقادى در مقايسه با سه كتاب ديگر از اهميت بيشترى برخوردار بوده است . در راستاى تأكيد بر اعتبار كتاب الكافى نزد اماميه ، عنوان كتاب ، بهانه‌اى براى شدت بخشيدن به اعتبار كتاب الكافى را براى برخى گرايش‌هاى حديث‌گراتر شيعى فراهم كرده است . بر اين اساس ادعا شده كه اين كتاب به امام غائب عرضه شده و امام آن را تحسين كرده است . در اين مورد بايد به طور خاص به عبارتى نسبت داده شده به امام غائب از سوى برخى منابع اشاره كرد كه بر اساس آن ، امام دربارهء كتاب كافى تعبير « كتاب كافى براى شيعيان كافى است » ( الكافى كاف لشيعتنا ) را به‌كار برده‌اند « 1 » مجلسى در مرآة العقول ، كه شرحى بر كتاب الكافى است ، عرضه كتاب را بر امام غائب رد كرده ، گرچه تلويحاً تأكيد كرده كه كتاب مورد تأييد امام بوده است . البته على ابن طاووس ، عالمى با گرايش شبه اخبارى ، به كتاب الكافى به دليل آن كه در عصر نائبان خاص امام غائب نوشته شده است ، اعتبارى خاص مىبخشد و معتقد است مطالب كتاب در اين دوره مىتوانسته به سادگى مورد تحقيق و درست‌سنجى ( طبعاً از سوى وكلاى امام ) قرار گيرد . « 2 » با وجود اعتبار فوق‌العاده‌اى كه علماى اماميه به كتاب الكافى داده‌اند ، اما بىترديد اين كتاب هيچگاه از ديدگاه آنان و به ويژه فقها و علماى اصولى ، جايگاهى را كه صحاح شش‌گانه اهل سنت و مهم‌تر از همه دو صحيح محمد بن اسماعيل بخارى و مسلم بن الحجاج نيشابورى در ميان اهل سنت پيدا كردند و در اين ارتباط كتاب بخارى را پس از كتاب قرآن ، برترين و صحيح‌ترين كتاب دانستند ، پيدا نكرد . از ديگر سو بايد دانست كه در مورد ميزان صحت احاديث الكافى ميان علماى اماميه و به ويژه ميان فقيهان و محدثان اختلاف نظر وجود دارد . علماى اصولى و فقيهان گرچه اعتبار زيادى براى اين كتاب قائل بوده و آن را منبع مهم و مطمئنى براى اخبار و احاديث

--> ( 1 ) . دربارهء آن ، نك : مامقانى ، تنقيح المقال ، ج 3 ، ص 202 ؛ محمد صادق بحرالعلوم ، دليل القضاء الشرعى ، ج 3 ، ص 131 ؛ حسين على محفوظ ، مقدمه ، ص 25 ؛ براى نظر برخى عالمان امامى در اين باره ، نك : ابوعلى حائرى ، منتهى المقال ، ص 298 ؛ نورى ، مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 532 ؛ حسن صدر ، نهاية الدراية ، ص 219 . ( 2 ) . نك : ابن طاووس ، كشف المحجة ، ص 220 .