محمد قنبرى
600
شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )
تمام نسخههايى كه علامه مجلسى در اين فصل مزبور نام مىبرد ، به اين صورت به دست آورده است به جز نسخههاى كتب اربعه : كاف ى ، فقيه ، تهذيب و استبصار و همانندان آنها از كتابهاى فقهى و رجالى و كلامى مانند كتاب مبسوط ، تلخيص الشافى ، عدة الاصول ، مقنعة مفيد ، فهرست طوسى ، فهرست ابن النجاشى ، رجال طوسى و رجال كشى و امثال آن كه مورد نياز دانشمندان بوده و نسخههاى فراوان دارد و مرحوم مجلسى كمتر از آنها استفاده كرده است . اگر در عهد مجلسى نسخهء كتابهاى شيخ صدوق و يا ساير مآخذ و مصادر متواتر بوده باشد بايد در عهد ما هم متواتر باشد ، زيرا از عهد مجلسى تاكنون ، خطهء شيعيان مورد تهاجم قرار نگرفته است . ولى به كتابخانههاى خطى كه سر مىزنيم و يا به فهرستها كه مراجعه مىنماييم ، كمتر نسخهاى پيدا مىشود كه تاريخ كتابت آن از زمان مجلسى بيشتر باشد تا چه رسد به حد تواتر كه از هر كتابى نسخههاى فراوان موجود مىباشد . مثلًا كتاب كمال الدين شيخ صدوق به وسيلهء پژوهشگر پرتلاش آقاى غفارى با مراجعه به هفت نسخهء خطى تصحيح شده است و تنها يك نسخهء آن مربوط به سال 960 هجرى است . مرحوم مجلسى بعد از كتابهاى شيخ صدوق بلافاصله از كتاب الامامة نام مىبرد كه آن را تأليف على بن بابويه پدر صدوق مىداند و در مقام توثيق آن مىگويد : « وصل الينا منه نسخة قديمة مصححة » . يعنى يك نسخهء مصحح و قديمى آن نصيب ما شده است . « وصل إلينا » صراحت دارد كه نسخه را از گوشه و كنار كتابخانهها - وجادة - به دست آورده است . اگر اين نسخه متواتر بود ، مرحوم مجلسى در شناخت نسخه دچار خلط و اشتباه نمىشد كه آن را از تأليفات پدر صدوق بداند ، در حالى كه يقيناً چنين نيست . « 1 » مرحوم مجلسى ، بعد از كتاب الامامه ، كتاب قرب الاسناد را مطرح مىكند و در مقام توثيق آن مىگويد : « كتاب قرب الاسناد هم از اصول معتبر و مشهور است . من نسخهء
--> ( 1 ) . ر . ك : ذريعه ، ج 2 ، ص 242 - مقدمهء بحار الأنوار نوشتهء مرحوم ربانى ص 50 .