محمد قنبرى
563
شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )
از جهت تو در تويى و زيادتى ساختمانها و ثروت بر نيشابور برترى دارد . طول و عرض شهر رى هر كدام يك فرسخ و نيم است - اين سخن اصطخرى مربوط به نيمهء اول قرن چهارم ، يعنى عصر تأليف كتاب مسالك الممالك ( 340 ق ) است . مقدسى جغرافيانويس بزرگ قرن چهارم در مورد شهر رى مىنويسد : « رى ، شهرى ارجمند ، دلگشا ، باستانى . . . پرميوه ، داراى بازارهاى گشاده ، كاروانسراهاى خوب ، گرمابههاى پاكيزه است . آبش فراوان ، زيانش اندك ، بازرگانيش سودمند ، دانشمندانش گرانمايه . . . بخشهايش زيبا و پاكيزه ، مردمش با خرد ، سبكبار ، زيبا ، با فضل و ادبند ، مجلسها ، مدرسهها ، ذوق و هنر ، جايگاهها ، بارگاهها و ويژگىهاى ديگر دارد . واعظان آن از نظر فقه و سرورانش از نظر دانش ، محتسبانش از نظر خوشنامى ، سخنرانانش از نظر ادب كمبود و نقص ندارند . يكى از شهرهاى افتخارخيز اسلام است كه پيران بزرگوار ، و قاريان و پيشوايان و زاهدان و جنگجويان و والاهمتان از آن برخاستهاند . . . رى ، شهرى است بزرگ پيرامن يك فرسنگ در مانند آن » . « 1 » شهر رى ، در قرن چهارم يعنى زمانى كه كلينى رحمه الله در آن زندگى مىكرده است چنين وسعت و عظمت و اعتبارى داشته است چنانكه يكى از چند شهر بزرگ و درجهء اول عالم اسلام به حساب مىآمده است . بر اساس اسناد و مدارك معتبر موجود كلينى ، بزرگ و استاد دانشمندان اين شهر در قرن چهارم است . نجاشى دقيقترين دانشمند رجالى قديم كه با كلينى اختلاف زمانى زيادى ندارد ، ايشان را بزرگترين و محترمترين دانشمند شيعه در شهر رى و مورد اعتمادترين و ضابطترين دانشمندان اهل حديث مىداند ، نجاشى مىگويد : شيخ أصحابنا فى وقته بالرى و وجههم و كان أوثق الناس فى الحديث و أثبتهم . « 2 »
--> ( 1 ) . احسن التقاسيم ، ج 2 ، ص 582 - 584 با اندك تغيير لفظى در ترجمه علينقى منزوى . ( 2 ) . رجال نجاشى ، ص 292 ؛ رجال ابن داود ، ص 341 .