محمد قنبرى

505

شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )

حال اين چه ارتباطى به ادعاى آقاى بهبودى دارد ؟ از خودشان بايد سؤال كرد . جالب اينجاست كه دو مورد از موارد ياد شده درست عكس ادعاى آقاى بهبودى مىباشد ، يكى در ج 83 ، ص 198 مىباشد كه ابتدا روايتى از كافى آورده شده كه سند آن صحيح نيست و سپس در ذيل آن مرحوم مجلسى مىفرمايد : « و رواه المفيد فى الارشاد بسند صحيح » و مورد دوم هم در همين مجلد ، صفحهء 213 مىباشد كه ابتدا روايتى از محاسن آورده شده كه سند آن صحيح و سپس سند همان روايت با اندك تفاوتى از تهذيب نقل شده كه مرسله است . 5 . آقاى بهبودى در مورد شيخ كلينى مطالبى مطرح كرده بودند كه مورد اعتراضاتى قرار گرفت . ايشان نيز به برخى از آنها جوابى داده است ، ما اكنون درصدد بررسى تمام جواب‌ها نيستيم تنها به ذكر و بررسى يكى از آنها اكتفا ، مىكنيم . ايشان گفته بودند كه چون كلينى جامع مذهبى شيعه را عوض آن كه در قم - مهد تشيع - عرضه كند در مركز اهل سنت عرضه كرد لذا فقط چند تن معدود قدر او را شناختند و به استماع كتاب او ، پرداختند . شايد هم بدين علت بود كه نوجوان بودند و زبانشان كوتاه . در مقالهء پيشين مفصلًا شاگردان بزرگ و جليل القدر ، شيخ كلينى معرفى و ثابت گرديد كه اكثراً قطعاً نوجوان نبوده و نوجوانى بقيه نيز معلوم نيست . آقاى بهبودى در توضيح اين‌كه كافى در قم عرضه شده بود مىنويسد : « تا از آنجا كه تاريخ صحيح نشان مىدهد كلينى كتاب خود را در بغداد به معرض روايت نهاده است ، شيخ طوسى در مشيخهء تهذيب ، ص 29 و مشيخهء استبصار ، ج 4 ، ص 310 مىنويسد : « من روايات كافى را به توسط اساتيد خودم از شاگردان كلينى روايت مىكنم و آنان به 327 هجرى در بغداد ، باب كوفه ، درب سلسله ( بازار زنجير ) تأليفات كلينى و از جمله احاديث كافى را سماعاً و اجازتاً از خودش روايت كرده‌اند » . « 1 » استدلال به اين كلام بر عدم عرصه كافى در قم بسيار سست است زيرا اگر جمله‌اى از شاگردان ابو جعفر كلينى كه استاد اساتيد شيخ طوسى بوده‌اند همه در بغداد از آن محدث عالى مقدار روايت كرده باشد آيا اين دليل است بر اين‌كه تمام شاگردان وى

--> ( 1 ) . مشيخه كتاب من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 534 .