مسافرت كرده بودم . « 1 » در اواسط كتاب نيز اشاره‌اى به زمان تأليف آن دارند : الآن كه نويسنده اين اوراق را سياه مىكند موقع جوشش جنگ عمومى بين متفقين و آلمان است كه آتش آن در تمام سكنهء عالم شعله ور شده و اين شعلهء سوزنده و جهنم فروزنده نيست جز نائرهء غضب يك جانور آدم خوار و يك سبع تبه روزگار ، كه به اسم پيشوايى آلمان ، عالم را و خصوصاً ملت بيچاره خود را بدبخت و پريشان روزگار كرد . . . تا به كجا منتهى شود و كى اين جمعيت بينوا از دست چند نفر حيوان به صورت انسان . . . خلاص شوند ، و اين بيچارگى خاتمه پيدا كند ، و اين ظلمتكدهء خاكى ، نورانى شود به نور الهى ولىّ مصلح كامل . اللهم عجّل فرجه الشريف ومُنَّ علينا بظهوره . « 2 » در اين كتاب امام خمينى قدس سره از سه اثر اخلاقى - عرفانى خود ياد كرده و به آنها ارجاع داده است كه معلوم مىشود آنها را پيش از اين كتاب نوشته است : الف . مصباح الهداية « 3 » تاريخ تأليف : 25 شوال 1349 ق . ب . اربعين حديث « 4 » تاريخ تأليف : چهارم محرم 1358 ق . ج . آداب الصلاة « 5 » تاريخ تأليف : دوم ربيع الثانى 1361 ق . همچنين وعده تأليف رساله‌اى جداگانه در مورد تربيت فرزند و چگونگىهاى آن داده‌اند : « . . . كه تفصيل آن محتاج رسالهء جداگانه‌اى است ، كه اميد است به توفيق حق موفق به افراز آن شوم . . . » « 6 » كه ظاهراً چنين رساله‌اى را تأليف نكرده‌اند و اگر هم تأليف كرده‌اند ، در دست نيست . مؤلف در اين اثر كه به انگيزهء تربيت و تزكيهء اخلاقى عموم مردم نوشته ، بيشتر صبغهء اخلاقى حديث را مد نظر داشته و از پرداختن به دقائق علمى - عرفانى كه تأثيرى در اين جهت ندارد - جز اندكى - روى برتافته است . هر چند مبانى اهل معرفت بر كل كتاب سايه افكنده است ، اما بناى مؤلف بر تأليفى اخلاقى به سبكى

--> ( 1 ) . ص 429 . ( 2 ) . ص 245 - 264 . ( 3 ) . ص 28 . ( 4 ) . ص 15 ، 123 ، 166 ، 173 ، 250 ، 334 . ( 5 ) . ص 51 ، 17 ، 39 ، 413 . ( 6 ) . ص 155 .