4 . شرح كتاب التوحيد « اصول كافى » ، از شيخ على ، فرزند صاحب معالم كه در الذريعة « 1 » از آن ياد شده است . 5 . حاشيه ملّامحمد امين استرآبادى ، صاحب الفوائد المدنية ( م 1036 ق ) . اين استرآبادى ، غير از استرآبادى صاحب كتاب رجال است . او مىگويد : اصول كافى و تهذيب و غير اين دو را بر اعلم متأخّران در علم حديث و رجال و اورع آنان ، سيدنا الامام العلامة . . . اعظم المحققين ، ميرزا محمد استرآبادى خواندم . « 2 » دو نسخه از اين كتاب در كتابخانه آية اللَّه مرعشى قم موجود است ؛ « 3 » يكى در 33 برگ ( ش 6665 ) و ديگرى در 44 برگ ( ش 24594 ) كه از حجم كم آنها معلوم مىشود حاشيه مفصّلى نيست . مؤلّف فهرست مذكور مىنويسد : حاشيه بسيار مختصرى است بر « اصول كافى » كه استرآبادى در حاشيه نسخه خود از كافى نوشته بود و شخصى آن را در سال 1057 ق ، در مكّه تدوين كرده است و در انجام آن نوشته : تمّ ما رأينا من حواشى مولانا محمد أمين رحمه الله . همچنين از مطلبى كه در پايان كتاب به عنوان شرح جمله « عن واضحة » نقل شده ، استفاده مىشود كه اين حاشيه تا نيمى از كتاب الايمان والكفرِ « اصول كافى » است ؛ زيرا اين جمله در حديث شماره 5 و 21 ( باب الذنوب ) كتاب الايمان والكفر آمده است . در هرحال ، روشن نيست كه آيا شرح و حاشيه استرآبادى ، همين حاشيه مختصر است يا نسخه‌هايى از اين مفصّل‌تر هم دارد . 6 . شرح ملّاعبداللَّه تُسترى « شوشترى » . از اين‌كه ملّاصالح مازندرانى و علّامه مجلسى ، گاهى براى شرح برخى احاديث كافى از ملّاعبداللَّه تسترى ( م 1021 ق ) نقل مىكنند ، برمىآيد كه اين بزرگوار هم حاشيه يا شرحى بر كافى داشته است ؛ « 4 » امّا در

--> ( 1 ) . الذريعة ، ج 6 ، ص 82 . ( 2 ) . الفوائد المدنية ، ص 185 . ( 3 ) . فهرست نسخه‌هاى خطّى كتابخانه آية اللَّه مرعشى ، ج 12 ، ص 164 و ج 17 ، ص 232 . ( 4 ) . ر . ك : شرح ملّاصالح ، ملّامحمدصالح المازندارانى ، ج 4 ، ص 328 ؛ مرآة العقول ( چاپ سنگى ) ، ج 1 ، ص 39 و 123 .