حضرت امام رحمه الله در بررسى رأفت ، به عنوان يكى از جنود عقل ، به اين مسئله اشاره كرده است . ايشان براساس مبانى فلسفى خود و عمدتاً بر مبناى اصالت وجود ، چگونگى اتّصاف خداوند را براساس اختلاف مراتب وجود ، حلّ كرده است . براساس ديدگاه ايشان ، علم در خداوند ، همان علم در آدمى است ؛ امّا در مرتبه‌اى بس بالاتر ، بلكه بالاترين مرتبه وجودى آن . ايشان مىفرمايد : بايد دانست كه درحقيقتِ رحمت و رأفت ، معنى رقّت كه ملازم با انفعال است ، دخالت ندارد ؛ بلكه اين حقايق ، چون ساير حقايق وجوديه ، به حسب اختلاف نشئات و مراتب و منازل ، احكام آنها بالعرض فرق كند . چنانچه حقيقت علم و قدرت و حيات ( كه از اصول اوصاف كماليه وجوديّه است ) بر حسب منازل و مراحل صعود و نزول ، احكامشان فرق دارد ؛ از مرتبه علم و قدرت و حيات ذاتيه واجبه قديمه قيوميّه تا مرتبه نازله انفعاليه تجديديّه حادثه متقوّمه به غير . . . « 1 » حضرت امام رحمه الله ، سپس به دو نظريه دربارهء كيفيت اتّصاف خداوند به اسما و صفات ، اشاره كرده و آن را تأويلى خُنك و مخالف برهان دانسته است . آن دو نظريه ، يكى ترتيب آثار است كه مقصود ايشان از ترتيب آثار ، همان مسلك متداول پيش گفته ، يعنى « خذ الغايات و اترك المبادى » است و ديگر ، معامله اين صفات با بندگان . امام رحمه الله مىنويسد : اين قبيل اسما را كه بر ذات مقدس حق تعالى شأنه اجرا مىشود ، تأويل كنيم به ترتيب آثار يا بگوييم معنى رأفت حق تعالى و عطوفت او ، معامله نمودن آن ذات مقدس است با مؤمنين ، معامله رأفت و عطوفت و همين طور نسبت به مقابلات اسماى جمالى ؛ و اين تأويلات ، علاوه بر برودت ، مخالف با برهان نيز هست . « 2 » حضرت امام رحمه الله ، آن گاه از صدرالمتألهين كه اتّصاف خداوند به صفات را به معناى ترتيب آثار دانسته ، انتقاد كرده است . « 3 »

--> ( 1 ) . شرح حديث جنود عقل و جهل ، ص 230 . ( 2 ) . همان ، ص 231 . ( 3 ) . همان جا .