اين روايت گرانبها با وجود اختصار ، تمام صفات حسنه وسيّئه ، سجايا و رذائل اخلاقى را برشمرده است . حضرت امام خمينى رحمه الله كه در دوران حيات علمى خود ، پس از كسب مدارج عالى در فقه ، تفسير ، فلسفه ، عرفان و . . . ، آثار گرانسنگى به رشته تحرير درآورد ، به شرح و بسط روايات ، بويژه روايات اخلاقى ، علاقه خاصّى از خود نشان داده است . چنان كه از كتاب « شرح حديث جنود عقل و جهل » برمى آيد ، ايشان پس از تأليف كتاب « شرح چهل حديث » كه از جمله كتاب‌هاى خواندنى آن عارفِ دلسوخته است اين كتاب را نگاشته است . « 1 » انگيزه حضرت امام رحمه الله ، چنان كه از مقدمه خود ايشان برمى آيد ، دو نكته است : 1 . روش متداول علماى اخلاق براى تربيت اخلاقى ، از نظر ايشان ، ناكارآمد است و به تعبير ايشان ، كتب مربوط به اخلاق ، به جاى آن كه دوا باشد ، نسخه است . « 2 » در واقع ايشان معتقد است كه اين كتاب‌ها به جاى پرداختن به اصل تربيت و تصفيه نفوس ، در چنبره الفاظ و اصطلاحات ، گرفتار آمده‌اند . 2 . حضرت امام رحمه الله بر اين نكته‌ها پاى فشرده است كه هدف اصلى و غايت قُصواى صدور روايات ، تصفيه نفوس است . « 3 » بدين ترتيب ، پيشوايان دينى كه از نظر ايشان اطبّاى واقعى نفوس‌اند و به راز و رمز تهذيب و تربيت واقف‌اند ، در روايات خود ، بهترين شيوه را براى اين هدفْ برگزيده‌اند و به جاى اين‌كه نسخه اخلاقى ارائه دهند ، خودِ دوا را ارائه كرده‌اند . « 4 »

--> ( 1 ) . ايشان در مواردى در اين كتاب از كتاب « شرح چهل حديث » خود كه پيش از آن نگاشته ، ياد كرده است . ( ر . ك : شرح حديث جنود عقل و جهل ، ص 123 ، 250 و 334 . ( 2 ) . شرح حديث جنود عقل و جهل ، ص 13 . ( 3 ) . همان ، ص 8 . ( 4 ) . همان ، ص 247 .