محمد قنبرى

348

شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )

مضمونه ، لأنّه معتضد بالبرهان العقلى ، و كذلك كثير من الأحاديث الواردة فى اصول المعارف و مسائل التوحيد و غيره ؛ « 1 » اين حديث ، گرچه به خاطر وقوع ضعفا در آن ، همچون سهل بن زياد و مفضل بن صالح و ديگران در سند آن ، داراى ضعف سندى است ، با اين حال اين امر در صحت مضمون روايت ضررى نمىرساند ؛ زيرا اين مضمون از پشتوانه برهان عقلى برخوردار است . همچنين است حكم بسيارى از احاديثى كه در اصول معارف و مسائل توحيد و مواردى ديگر وارد شده است . 2 . توجه به مفاهيم واژه‌ها در عصر صدور به تعبير راغب اصفهانى واژه‌ها به مثابه آجر يك ساختمان است كه بايد با تركيب آحاد آن ، ساختار جمله را پىريزى كرد . « 2 » و بخش عمده معنادهى جمله به معانى هر يك از واژه‌هاى يك جمله بستگى دارد . از طرفى ، واژه‌ها با گذر زمان داراى تحول بوده و دچار قبض و بسط مفهومى مىشوند . گاه ، يك واژه در يك دوره از زمان در معناى محدودى وضع شده و به كار مىرفته است ، كه در اثر گذشت زمان و رويكرد رخدادهايى در عالم معنادهىِ واژه‌ها - كه احياناً متأثر از حوادث اجتماعى و رويكرد نحله‌ها و برخورد فرهنگ‌هاست - دچار توسعه مفهومى شده است و گاه مطلب كاملًا برعكس است ؛ حتى ممكن است به جاى معناى نخست ، مفهومى عكس و مخالف با معناى نخست پديد آيد . اين پديده در مورد واژه‌هاى انعكاس يافته در قرآن و روايات نيز صادق است . حال ، چاره كار چيست ؟ آيا مىتوان آن واژه را در مفهومى كه بعدها ايجاد شده به كار بست ؟ آنچه مورد پذيرش صاحب نظران است ، اين است كه بايد پرده‌هاى زمان را درنورديد و به مفهوم واژه‌ها در عصر صدور آنها دست يافت . هر چند اين كارْ آسان نيست ؛ زيرا كتب لغت چنين دقتى را به كار نگرفته و بيشتر برگرفته از مفاهيم واژه‌ها در عصر مولّفان آنهاست .

--> ( 1 ) . شرح اصول الكافى ، ج 1 ، ص 220 . ( 2 ) . مفردات الفاظ القرآن ، ص 6 .