و از امام رضا عليه السلام نقل شده : علينا إلقاء الاصول إليكم و عليكم التفريع [ يا التفرّع ] . « 1 » و نيز ، بر خلاف آنچه اخبارىها مىپندارند ، قواعد اصول فقه را هم مىتوان از آيات و روايات استفاده كرد . عمّار از امام رضا عليه السلام روايت مىكند : قال : إذا شككت فابن على اليقين . قلت : هذا أصل ؟ قال : نعم . « 2 » برخى از فقها و محدّثان در صدد برآمده‌اند تا قواعد اصول فقه را از كتاب‌هاى حديثى استخراج و در يك جا گردآورى كنند و تا آنجا كه نگارنده آگاهى دارد ، اولين كسى كه به اين كار اقدام نموده ، علّامه مجلسى رحمه الله است . در جلد اوّل بحارالأنوار « 3 » كتاب عقل و علم ، بابى با عنوان « ما يمكن أن يستنبط من الآيات و الاخبار من متفرقات اصول الفقه » وجود دارد و در آن ، حدود هشتاد آيه و شصت روايت نقل شده است . « 4 » علّامه مجلسى نوشته است كه بسيارى از احاديث اين باب در كتاب عدل خواهد آمد و نيز بسيارى از رواياتى را كه مناسب اين باب است ، در جاهاى ديگر بحارالأنوار نقل كرده‌ايم . آن‌گاه وعده داده است كه همه اين روايات را با آنچه در شرح و توضيح آنها ميسّر شود ، در جلد آخر ( ج 25 ) بياورد ، كه موفق به انجام اين وعده نشده است . پس از علّامه مجلسى رحمه الله صاحب كتاب وسائل الشيعة ، كتاب گرانقدر الفصول المهمّة

--> ( 1 ) . مستطرفات السرائر ، ص 57 و 58 . حديث اول از هشام بن سالم از امام صادق عليه السلام و حديث دوم از بزنطى از امام رضا عليه السلام است و در غوالى اللئالى ، ج 4 ، ص 64 حديث اول از زراره و أبوبصير از امام باقر عليه السلام و امام صادق عليه السلام نيز نقل شده است . ( 2 ) . وسائل الشيعة ، ج 5 ، ص 318 به نقل از من لا يحضره الفقيه . ( 3 ) . نسخه كتابت شده در سال 1087 ق ، از جلد اول بحارالأنوار در كتابخانه مركزى دانشگاه تهران نگهدارى مىشودو تاريخ تأليف آن شايد پيش از سال 1087 ق ، باشد ( ر . ك : كتاب‌شناسى مجلسى ، درگاهى و تلافى داريانى ، ص 91 ) . ( 4 ) . بحارالأنوار ، ج 2 ، ص 268 .