4 . ابو عبداللَّه محمد بن ابراهيم بن جعفر نعمانى ، 5 . ابوالمفضل محمد بن عبداللَّه شيبانى ، 6 . محمد بن محمد بن عاصم كلينى ، 7 . محمد بن على ماجيلويه ، 8 . ابو عبداللَّه محمد بن احمد بن عبداللَّه صفوانى و . . . . شيخ كلينى در سال 329 ق ، در بغداد بدرود حيات گفت و در باب كوفه مدفون گرديد . « 1 » شروح « الكافى » يكى از محورهاى عمده تلاش دانشمندان شيعه در حوزه حديث ، شرح و حاشيه بر كتاب‌هاى حديثى است . اين حركت ، كه به طور عمده از اوايل قرن يازدهم هجرى با ظهور اخباريگرى آغاز شد ، در قرن‌هاى بعد نيز ادامه داشت و دانشمندان شيعه در توجه به كتب مذهبى نقلى همچنان اهتمام مىورزيدند . برخى از دانشمندان به شرح كامل يك يا چند جامع حديثى پرداخته‌اند . برخى نيز بخشى از اين كتب گرانسنگ حديثى را شرح داده‌اند . با توجه به جايگاه بلند چهار كتاب حديث متقدم ، از جمله الكافى شيخ كلينى ، در بين شيعيان ، دانشمندان شيعه بر تمام يا بخشى از اين كتاب‌ها شرح و حاشيه بسيارى نگاشته‌اند كه به ذكر آنها مىپردازيم : از جمله شروح و حواشى نگارش يافته بر الكافى موارد زير را مىتوان ذكر كرد : الدر المنظوم من كلام المعصوم از شيخ على سبط شهيد ( م 1104 ق ) . شرح كتاب اصول الكافى است كه شرح كتاب عقل و كتاب علم آن به اتمام رسيده است و در

--> ( 1 ) . ر . ك : معالم العلماء ، ص 99 ؛ أعيان الشيعة ، ج 1 ، ص 99 ؛ قاموس الرجال ، ج 8 ، ص 437 440 ؛ معجم رجال‌الحديث ، ج 18 ، ص 50 ، شماره 12038 ؛ روضات الجنات ، ج 6 ، ص 108 ؛ رياض‌العلماء ، ج 5 ، ص 199 ؛ جامع الرواة ، ج 2 ، ص 218 ؛ مجمع الرجال ، ج 6 ، ص 74 ؛ الكامل فى التاريخ ، ج 8 ، ص 364 ؛ رجال الطوسى ، ص 439 ، شماره 27 ؛ فهرست الطوسى ، ص 135 ؛ رجال النجاشى ، ص 377 ؛ رجال علّامه حلّى ، ص 145 و 271 ، ش 36 ؛ پژوهشى در تاريخ حديث شيعه ، ص 460 - 491 .