محمد قنبرى

152

شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )

18 . امكان حكومت يا ورود تقريرات احاديث ثابت از معصوم عليه السلام بر عمومات و اطلاقات كتابى . 19 . اشتمال احاديث به مانند قرآن بر عام و خاص ، محكم و متشابه ، نص و ظاهر و اظهر ، مطلق و مقيد ، مقدم و مؤخر ، متصل و منفصل ، مجمل و مبيّن ، و ديگر عنوان‌هاى قرآنى . افزون بر اينها احاديث عنوان‌هاى ديگرى دارند كه از زمينه و مقتضيات احاديث ناشى شده . 20 . اشتمال احاديث پيغمبر و اوصياء به سان قرآن و در مرزى فروتر بر ظهر و بطن و بطون و مراحل . 21 . نظريه‌هاى نگارنده در زمينه‌هاى عقل نظرى ، چه در زمينهء منطق محض ، چه در زمينهء علم مابعد طبيعى و چه در زمينهء علوم نقلى يا تجربى . 22 . نظريه‌هاى نگارندهء در زمينهء عقل عملى ، چه در مورد منطق و متافيزيك و علم اخلاق و چه در موارد اصول و فقه و تفسير ، اين نظريه‌ها بيشتر به غير از مرحلهء اول شرح اختصاص دارد . 23 . نظريه‌هاى ابراز شده در علوم مختلف به سان فرضيه‌ها و پيشنهادها براى طرح مرحلهء دوم شرح . 24 . گمانه‌ها و فرضيه‌ها براى نزديك شدن به محتوا يا دسترسى به تفسير آن . كاربرد اين فرضيه‌ها تنها در موردى است كه از نظريه‌هاى موجود براى كشف معنا يا تفسير كارى نيايد كه در اين صورت گريزى جز گمانه و فرض با مراعات خصلت كشفى نيست . تا سرانجام معلوم گردد كه آيا گمانه با واقع پيوندى دارد يا نه ؟ مرحلهء اول شرح كه تنها خصلت كشفى دارد و در پى اكتشاف معانى متن است ارتباطى به نظريه‌هاى فلسفى و علمى ندارد ، و دخالت دادن آنها در كار ، شرح را از خصلت اكتشافى آن خارج كرده ، به تفسير به رأى بدل مىسازد . نظريه‌ها فقط به كار مرحلهء دوم و تفسير محتوا و برخى جنبه‌هاى غير شرحى ديگر مىآيد . تنها آن دسته از نظريه‌ها كه ماهيت شرح را توضيح داده و عناصر و مبادى آن را