شب بيست و چهارم در سنهء 385 ، كافي الكفاة اسماعيل بن عباد طالقانى وفات كرد . « 1 » و او را صاحب مىگفتند به جهت مصاحبتش با استاد ابن عميد قمى و او و پدرانش در زمان ديالمه وزارت داشتند . ابوسعيد رستمى در حقّ او گفته : وَرِثَ الوِزارةَ كابرٌ عَن كابِرٍ * مَوصُولَة الأسنادِ بِالأسنادِ يَروي عَنِ العَباسِ عَبّادٌ وِزا * رَتَهُ و إسماعيلُ عَن عَبّادٍ « 2 » جناب صاحبْ يگانهء عصر بوده و در فضل و ادبيت و كمال و علماء و فضلا نزد او مكانيتى عظيم داشتند . و به جهت خاطر او تأليف كرده شيخ فاضل حسن بن محمد قمى كتاب تاريخ قم را و شيخ صدوق ، عيون أخبار الرضا عليه السلام را ، « 3 » و در صدر كتاب نقل كرده دو قصيده از صاحب را در اهداء سلام به حضرت رضا عليه السلام . « 4 » و صاحب را اشعار بسيار است از جمله ده هزار بيت در منقبت اهل بيت و تبرّى از اعادى ايشان فرموده و كتاب محيط اللغة كه هفت مجلد است از تصنيفات او است . صاحب روضات فرموده كه : قبر صاحب در اصفهان در محله‌اى است معروف به باب طوقچى در ميدان كهنه و قبّه‌اى دارد و در زمان ما چون منهدم شده بود ، شيخ علّامه حاج محمد ابراهيم كرباسى « 5 » امر به تجديد عمارت آن نمود و بر زيارت او مداومتى داشت . و عامهء مردم

--> ( 1 ) . وفيات الأعيان ، ج 1 ، ص 231 ، ش 96 « الصاحب بن عباد » . تولد او 16 ذى قعده 326 است . ( 2 ) . وفيات الأعيان ، ج 1 ، ص 228 - 229 ، ش 96 ؛ تاج العروس ، ج 1 ، ص 34 ؛ روضات الجنات ، ج 2 ، ص 20 ، ش 131 ( 3 ) . رك : عيون أخبار الرضا عليه السلام ، ج 1 ، ص 12 . ( 4 ) . عيون أخبار الرضا عليه السلام ، ج 1 ، ص 12 - 15 . ( 5 ) . مراد از حاج محمد ابراهيم علّامه عصره و فريد دهره صاحب كتاب اشارات الأصول و نخبهء فارسيه است . و كرباسى لقب والد ماجدش حاج محمد حسن خراسانى كاجى است و وجهش آن است كه مدتى در محلهء حوض كرباس هرات توطن فرموده بود و اين محله را حوض كرباس مىگفتند به جهت آنكه زنى از شيعيان از مزد كرباسى كه به دست خود عمل آورده بود حوضى درست نموده و وقف بر شيعيان قرار داده بود . ( منه عفي عنه )