آثار و فوايد دعا از حدّ برون است ، شناخت خدا اوّلين اثر و فايدهء آن است . دعاكننده سعى مىكند صفات خدا را بشناسد و ملكات اخلاقى را در خود تقويت نمايد . گفتار حضرت صادق عليه السلام خطاب به كسانى كه مىگفتند ما دعا مىكنيم و مستجاب نمىشود كه فرمود : « نمىشناسيد كسى را كه مىخوانيد » دليل بر آن مدّعا است . تلقين به نفس با آثار حيرت انگيز آن از جمله فوايد دعا است . كنترل هوس‌هاى سركش يكى ديگر از فوايد دعا به شمار مىرود ، به وسيلهء دعا از طغيان شهوات جلوگيرى مىشود ، از لحاظ آثار روانى ، دعا آرامش دهنده است ، به طور محسوس از آمار انتحار و طلاق و مانند آن ، كه اثر مستقيم يأس و نااميدى است ، در پرتو دعا كم مىشود . الكسيس كارل مىگويد : كميت انديشه و بيان آن جا كه پاى نيايش و دعا فرا مىرسد در مىماند ؛ زيرا نيايش بلندترين قلّه تعبير را در پرواز عشق از ميان شب ظلمانى عقل پيدا مىكند . هم‌چنين مىگويد : دعا بر روى صفات و خصايص انسان اثر مىگذارد و اجتماعاتى كه احتياج به نيايش و دعا را در خود كشته‌اند معمولًا از فساد و زوال مصون نخواهند بود . تاريخ تاريخ مجموعه‌اى است از حركات و رويدادهاى گذشته . عامل محرّكِ تاريخ فراوان و بسيار است ولى عامل مشخص و بارز آن خود انسان است . انسان خود تاريخ را به وجود مىآورد و تنها انسان است كه به طور خودآگاه يا ناآگاه در كار است . حكومت خداوند و ذات پروردگار در حركت تاريخ همانند حكومت او در طبيعت است . انسان است كه تحوّل و تغييراتى را ايجاد مىكند . عامليت انسان گاهى با پديده‌هاى