شمس الدين محمد صاحب ديوان كه از جانب هلاكوخان وزارت داشته و متولّى حكومت ممالك ايران بوده و بيت القصيدهء ديوان حشمت و وزارت بوده و در حقّ او گفته شده : مَا الناسُ إلّاكَالقَريضِ وإنَّما * بَيتُ القَصِيدةِ صاحبُ الدِّيوانِ و نسب ايشان منتهى مىشود به ابوالمعالى جوينى ، امامِ طايفهء شافعيه ، ليكن خود ايشان شيعه و امامى مذهب بودند و پدر ايشان تا ابوالمعالى همگى صاحبانِ مناصب بودند . و خواجه عطا ملك همان است كه به حكم آقاباخان در خِطّهء بغداد رايت حكومت برافراخت و آن بلده را كه بعد از قتل مستعصم ويران و خراب بود ، به اندك زمانى معمور نمود و در زمين نجف نهرى حفر كرد و آب فرات را به حوالى مشهدِ نجف جارى نمود . و او همان است كه شيخ كمال الدين ميثم بحرانى « 1 » كتاب شرح نهج البلاغه را به نام نامىِ او نوشته ، « 2 » چنانچه مولانا فاضل حسن بن على طبرى « 3 » كتاب كامل بهائى را به نام برادرزاده‌اش بهاء الدين محمد بن صاحب ديوان كه نظير صاحب بن عَبّاد بوده منسوب كرده . « 4 » و كسى كه خواهد بر جلالت اين سلسله جليله مطّلع شود ، رجوع

--> ( 1 ) . شيخ كمال الدين ميثم بن على بن ميثم بحرانى ، فيلسوف محقق و حكيم مدقّق ، صاحب شروح نهج البلاغه و شرح صد كلمه و رساله در امامت و غيرها است و بعضى از علما نسبت داده‌اند به او كتاب الاستغاثه في بدع المحدثه و حق آن است كه استغاثه تأليف على بن احمد كوفى است . و همين ابن ميثم است صاحب حكايت معروفه كُلي يا كُمّى . قبرش در قريهء « هلتا » است . صاحب مجمع البحرين او را در لغت « مثم » ذكر نموده . [ مجمع البحرين ، ج 4 ، ص 171 ] و اعتراض كرده‌اند بر او آنكه شايسته بود در لغت « وثم » ذكر شود . و عن بعض العلماء : أنّ مِيثم حيثما ذكر فهو بكسر الميم إلّامَيثم البحراني فإنّه بفتح الميم . [ كشف الحجب والأستار ، ص 358 ] ( منه ) ( 2 ) . معجم المطبوعات العربيه ، ج 2 ، ص 1822 . ( 3 ) . شيخ اجل عماد الدين حسن بن على بن محمد طبرى از بزرگان علماء مازندران است و كتبى تأليف نموده در فقه و حديث و غيره . و از كتاب‌هاى او مناقب الطاهرين است كه در تولّى و فضيلت اهل بيت است و ديگر از كتب او كامل السقيفه است كه در معايب اعداء اهل بيت عليهم السلام و تبرّى از ايشان است . ( 4 ) . كامل بهائى ، ج 1 ، ص 12 .