درخواست نمود و مال مرا مىبرد . چون مردم ماجرا را فهميدند او را منع كردند كه بعد از قرنى و عمرى تنخواه جزيى به اين شخص - كه فقير و عالم است - داده‌اى اكنون پشيمان شدن بىمعنى است . پس او را گرفتند و نگاه داشتند و نصيحت مىنمودند . من از دست او بيرون آمدم و به مدرسه رفتم و طلاب را جمع نمودم و آن تنخواه را در ميان ايشان قسمت « 1 » كردم و آن مبلغى كه به آن نذر مجازات منعقد ساختم از ايشان گرفتم . مؤلّف گويد كه : شايسته است من در اين مقام از شرح خود بر صد كلمهء مباركه دو كلمه نقل نمايم : قال أمير المؤمنين - صلوات اللّه عليه : « البخل جامع لمساوي العيوب ، و هو زمام يقاد به إلى كلّ سوء » « 2 » ؛ يعنى : جناب امير المؤمنين - صلوات اللّه عليه - فرمود : صفت بخل ، جامع بدىهاى عيب‌هاست ، و مهارى است كه كشيده مىشود به سبب او به سوى هر بدى . و اين مطلب مسلّم و مجرّب است و كسى كه مراجعه كند به كتب اخلاق خواهد دانست كه بسيارى از رذايل از توابع بخل است . قال أبو جعفر عليه السّلام : « الموبقات ثلاث : شحّ مطاع ، و هوى متّبع ، و إعجاب المرء بنفسه » ؛ « 3 » يعنى حضرت باقر عليه السّلام فرموده كه : هلاك‌كنندگان سه چيز است : يكى ، بخل يا حرصى كه اطاعت آن شود ، و ديگر ، هوى و هوسى كه دنبال آن گرفته شود ، و سوم ، عجب كردن و نازيدن آدمى به نفس خود . و آيات و اخبار در مذّمت بخيل بسيار است ، و بس است در مذمّت آن ، كه هيچ بخيلى را در عالم دوست نمىباشد و مردم حتى اولادش از او متنفرند و اهل و عيالش

--> ( 1 ) . اگر كسى گويد كه بنابراين تقرير ، آن شخص ، راضى نبود ، پس چرا آخوند مال او را با عدم رضايت او تصرف و به مصرف فقراء رسانيده جواب آن است كه : شايد به سبب نصايح مصلحين آن شخص بار ديگر راضى شده باشد يا مرحوم آخوند آن وقت ، قابل حكومت شرعيه بوده ، يا از حاكم شرع اذن داشته ، چه حاكم شرع جامع الشرايع اگر علم به هم رساند كه شخص اشتغال ذمه دارد به مظالم و حقوق ناس و خمس و زكات و امثال اينها مىتواند از او بگيرد به اجبار - و اللّه العالم ( على بن المؤلف ) . آيت اللّه لاجوردى در اين صفحه از كتاب خود يادداشت كرده‌اند : حكايت فوق و توجيه ابن المؤلف از قصص اخذ شده است ( 2 ) . نهج البلاغه ، ص 1266 ، حكمت 370 ؛ صد كلمه قصار از مؤلّف ، ص 29 ( 3 ) . خصال صدوق ، ص 84 ؛ صد كلمه قصار ، ص 29 - 30