الخليل بن ظفر بن الخليل الأسدي الكوفي « 1 » ثقهء ورع ، صاحب كتاب انصاف ، و انتصاف ، و جوابات زيديه ، و اسماعيله ، و قرامطه و كتب ديگر . در طبقهء شيخ طوسى است ، و شيخ ابو الفتوح رازى روايت مىكند از او به توسط پدر و جدّ خود . الخليل بن الغازي القزويني « 2 » المولى الجليل ، العالم الفاضل ، العلّامة الحكيم ، المتكلم المحقّق ، المدقق الفقيه المحدّث الثقة ، جامع الفضائل ، معاصر « ح مل » . و صاحب تأليفات نافعه ، شرح تمام كافى به فارسى مسما به صافى ( كه در مدت بيست سال نوشته مثل مقدار زمان تأليف اصل آن ) و شرح عربى تا اواسط كتاب طهارت مسما به شافى ، و اين شرح عربى را به امر سيد جليل ، خليفه سلطان نوشته و از براى اوست شرح عده در اصول ، و رسالهء جمعه ، و حاشيهء مجمع البيان ، و رسالهء نجفيه ، و رسالهء قميه ، و مجمل در نحو و رموز التفاسير الواقعة فى الكافى و الروضة و غير ذلك . « ح مل » فرموده كه ، من او را در حجهء اول « 3 » در مكه ديدم كه مجاور آن‌جا شده بود و مشغول بود به تأليف حاشيهء مجمع البيان . وفات يافت سنهء 1089 . و صاحب سلافه او را ذكر كرده و ثناى بليغ او را گفته . انتهى . « 4 » فقير گويد كه ، قبر شريفش در قزوين در مدرسهء معروفهء منتسب به اوست ، و از

--> ( 1 ) . امل الآمل ، ج 2 ، ص 111 ؛ جامع الرواة ، ج 2 ، ص 298 ؛ بحار الأنوار ، ج 102 ، ص 629 ، ( فهرست منتجب الدين ) ؛ تنقيح المقال ، ج 1 ، ص 403 ؛ روضات الجنات ، ج 3 ، ص 268 ؛ النابس ، ص 72 ؛ اعيان الشيعه ، ج 6 ، ص 355 ؛ رياض العلماء ، ج 2 ، ص 259 ( 2 ) . دربارهء شرح زندگانى اين عالم ربانى ، علاوه بر اين ، مآخذ ديگرى نيز وجود دارد . ر . ك : امل الآمل ، ج 2 ، ص 112 ؛ ريحانة الادب ، ج 4 ، ص 450 ؛ اعيان الشيعه ، ج 6 ، ص 355 ؛ روضات الجنات ، ج 3 ، ص 269 ؛ الأعلام ، ج 2 ، ص 368 ؛ الذريعه ، ج 2 ، ص 82 ، ج 5 ، ص 20 و ج 6 ، ص 148 ؛ معجم المؤلفين العراقيين ، ج 4 ، ص 125 ؛ لغت‌نامه دهخدا ، « خليل » ، ص 718 ؛ سلافة العصر ، ص 491 ؛ خاتمهء مستدرك ، ج 2 ، ص 198 ؛ رياض العلماء ، ج 2 ، ص 261 ؛ الروضة النضره ، ص 203 ؛ نجوم السماء ، ص 101 ؛ جامع الرواة ، ج 1 ، ص 298 ( 3 ) . يعنى سال 1057 ( 4 ) . امل الآمل ، ج 2 ، ص 112 ؛ سلافة العصر ، ص 491