الشيخ عباس القمي
152
الفوائد الرضوية في أحوال علماء المذهب الجعفرية ( فارسى )
علماى متأخرين از شهيد است . جلال الدين محمّد بن أسعد الدواني « 1 » حكيم ، متكلّم ، فاضل ، شاعر ، محقّق ، مدقق ، علّامه ، صاحب حاشيه قديمه و جديده بر شرح تجريد فاضل قوشچى . و دوان قريهاى است از قراى كازرون فارس . و نسب ملا جلال الدين مذكور منتهى مىشود به ابو بكر . و در اوايل امرش بر مذهب تسنّن بوده لكن بعد شيعى شده و رسالهاى به فارسى نوشته موسوم به نور الهدايه و در آن تصريح شده به شيعه بودن او - چنان كه در « ضا » از فوائد رجاليهء علّامه بحر العلوم نقل كرده و شعر نيكو مىگفته و تخلّص او « فانى » بوده و از اشعار اوست : مرا به تجربه معلوم گشت آخر حال * كه قدر مرد به علم است و قدر علم به مال و له أيضا : خورشيد كمال است نبىّ ، ماه ولىّ * اسلام محمد است ، و ايمان على عليه السّلام گر بيّنهء بر اين سخن مىطلبى * بنگر كه ز بيّنات اسماست جلى بدانكه ، هر حرفى از حروف تهجى يا مركب است از دو حرف ، مثل با و تا و نحو اين دو ، يا از سه حرف است ، مثل جيم و ميم و نحوهما ، پس حرف اول از مركب را « زبر » مىگويند و باقى را « بيّنات » مثلا زبر سين « س » است كه شصت است و بيّنات او « ين » است كه او نيز شصت است پس بيّنات محمد ( يم ايم ال ) مىباشد كه مجموعش صد و سى و دو باشد . و « اسلام » نيز به حساب صد و سى و دو است و هكذا « على » بيناتش ( ين ام ا ) مىباشد كه صد دو باشد و ايمان نيز صد و دو است و از اينجا معلوم
--> ( 1 ) . براى دريافت اطلاعات گستردهتر ر . ك : روضات الجنات ، ج 2 ، ص 239 ؛ اعيان الشيعه ، ج 9 ، ص 122 ؛ طبقات اعلام الشيعه ، ( قرن دهم ) ، ص 220 ؛ الاعلام ، ج 6 ، ص 256 ؛ الكنى و الالقاب ، ج 2 ، ص 230 ؛ معجم المؤلفين العراقيين ، ج 9 ، ص 47 ؛ ريحانة الادب ، ج 2 ، ص 332 ؛ فرهنگ سخنوران ، ص 132 ؛ فهرست مشترك نسخههاى خطى ، ج 4 ، ص 1335 ؛ لغتنامه دهخدا ، « دوانى » ، ص 209 ؛ الذريعه ، ج 2 ، ص 206 ، ج 5 ، ص 82 ، ج 9 ، ص 192 و ج 25 ، ص 57