كنگره بزرگداشت مقدس اردبيلى ( 1375 ش : قم و اردبيل )
102
محقق اردبيلى ( فارسى )
سبزوارى متوفى 1186 كه حديقة الشيعه از تأليف اردبيلى نيست بلكه راجع است به مولى معز الدين اردستانى . و از مولى محمود خراسانى نقل نموده ، كه حديقة الشيعه در هند تأليف شده بعدا ردّ صوفيه به آن كتاب ملحق گرديده است و نسبتش را به اردبيلى دادهاند پس حديقه در سال 1058 جمعآورى شده و از مجلسى هم نقل شده كه حديقه از تأليفات اردبيلى نيست . نگارنده گويد : ظاهر بلكه موافق مشهور و تصريح جمعى از علما و مطّلعين مسلم است ، كه حديقة الشيعه از تصانيف آن بزرگوار است . و بر اين موضوع تصريح نموده شيخ حرّ عاملى ، و شيخ يوسف بحرانى ، و ملا محمد طاهر قمى در ملاذ الاخيار ، و ملا عبد الله افندى صاحب رياض العلماء و حياض الفضلاء ، و محدث صالح شيخ عبد اللّه بن صالح ، و شيخ سليمان بن عبد اللّه البحرانى حتى محقق وحيد بهبهانى گفته : اشتهار هذا الكتاب به كاشتهار الشمس و انكار كونه منه كانكار الميرزا مخدوم السنى فى نواقص الروافض كون كتاب الاستبصار من الشيخ الطوسى و نسبته الى العلامة قدس سره . و تأييد مىكند كلمات ايشان را آنچه خود اردبيلى گاهى در آن كتاب اشاره مىكند به كتاب زبدة البيان خود ، چنان كه در طىّ احوال حضرت صادق عليه السّلام در حال ابو هاشم كوفى صوفى اشاره به آن كتاب فرموده و نيز در نزول هل أتى در شأن أهل بيت عليهم السّلام فرموده : چنان كه در شرح ارشاد فقه نوشتهام . و از عجائب آن است كه شخصى در لباس اهل علم بوده و حظى از كلام و تأليف نداشته در زمان سلطان عبد الله « قطب شاه » امامى در هند مسافرت به هند نموده و كتاب حديقة الشيعه را نسبت به خود داده و آن را هديه سلطان كرده و خطبه كتاب را با چند سطر ساقط كرده و در هر كجا كه مولانا كلام را حواله كرده به ديگر تأليفات خود ، ديده است اگر اسقاط كند كلام ناتمام خواهد ماند و اگر حواله دهد دزديش به آشكار مىافتد حذرا عن الافتضاح گفته كه ملا احمد اردبيلى در فلان كتاب چنين و چنان گفته گاهگاهى چند شعرى با بعض كلمات در آن كتاب درج كرده و در