المحقق الأردبيلي
96
اصول دين ( فارسى )
شكايت بسيار از صحابه « 1 » و شارح آن ابن ابى الحديد - كه يكى از علماى اهل سنت است - مبالغه كرده در صحّت آن خطبه ، و رد كرده قول كسى را كه گفته : « اين خطبه ، كلام سيد رضى الدين برادر سيد مرتضى است قدّس روحهما » و گفته : « اين سخن غلط است ؛ چه شيخ من گفته كه من اين خطبه را در كتابى ديدهام كه تصنيف آن دويست سال « 2 » مقدّم بر ولادت سيد رضى الدين بود » « 3 » . و خود نيز مىگويد كه : « من نيز اين نوع كتابى ديدهام » « 4 » . و بعد از تصحيح خطبه مىگويد كه : « پس مشكل شد ، زيراكه در اين خطبه شكايت است از اصحاب ؛ اگر حضرت راست مىگويد ، ايشان بد باشند و اگر دروغ مىگويد ، خود بد باشد » « 5 » و بعد از آن مىگويد كه « اين اعتراض بر شيعه نمىآيد ؛ چه ايشان مىگويند كه : « صحابه بد كردهاند » فامّا بر ما مشكل مىشود و ما جواب مىگوييم كه : اولى آن بود كه على خليفه باشد و ايشان كه خليفه شدند ، ترك اولى كردند و حضرت شكايت از ترك اولى مىكند » . « 6 »
--> ( 1 ) . مراد خطبهء شقشقيه ، خطبهء سوم نهج البلاغه است . ( 2 ) . در بعضى نسخههاى كتاب « بيست سال » و در بعضى « چندين سال » آمده ، اما در شرح نهج البلاغه « دويست سال » آمده است . ( 3 ) . شرح نهج البلاغة ، ج 1 ، ص 205 . ( 4 ) . همان ، ص 205 - 206 . ( 5 ) . همان ، ص 156 . ابن ابى الحديد در آخر خطبه ، آنرا از امير المؤمنين عليه السّلام دانسته و اين عبارت را در اوايل خطبه گفته است . ( 6 ) . همان ، 156 - 157 .