كنندهء آن دانا و عالم است . و اين ظاهر است و هيچكس از مسلمان و غيره خلاف در اين نكرده‌اند كه خداى تعالى عالم است . و اين در قرآن و احاديث بسيار است مثل : أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ « 1 » . و از اين معلوم شد كه خداى تعالى عالم است بر همهء چيزها . سيم آنكه خداى تعالى حىّ است يعنى زنده است ؛ به اين معنى كه صفتى دارد كه سبب صحّت علم و قدرت او شده است و بعضى مىگويند كه « مجرّد صحّت علم و قدرت است » و اين بهتر مىنمايد . و دليل بر اين ، عالم بودن و قادر بودن اوست . و چون آنها ثابت شد ، پس حىّ باشد بىشبهه ، زيراكه علم و قدرت ، بىحيات ممكن نيست . چهارم آنكه خداى تعالى مريد و كاره است يعنى مىداند كه فلان چيز و پيدا شدن آن ، نفع به مخلوقات او دارد و مىخواهدش ، پس خلقش مىكند يا امر به پيدا كردن او مىكند . و مىداند كه فلان چيز و خلق او مضرّت به ايشان مىرساند و نفعى ندارد وجودش ، و تركش نافع است و مىخواهد تركش را ، پس تركش مىكند يا نهى مىنمايد از پيدا كردنش . و دليل بر اين ظاهر است از ايجاد و پيدا كردن چيزى در وقتى نه در وقت ديگر .

--> ( 1 ) . سورهء بقره ( 2 ) : 231 ؛ سورهء عنكبوت ( 29 ) : 62 ؛ سورهء مجادله ( 58 ) : 7 و . . . .