خدماتى كه فرموده بودند به جان منت دانسته به تقديم رسانيد كه اين محبّ را از دعاى خير فراموش نكنيد » . كتبه كلب آستان على عليه السّلام عباس « 1 » با توجه به اينكه ارتحال مقدس اردبيلى سال 993 ه . ق و جلوس و تاجگذارى شاه عباس اول سال 996 يا 997 ه . ق در سن شانزده سالگى بوده است بسيار بعيد است چنين نامه‌اى بين آن دو رد و بدل شود و يا شاه عباس دعوتى از او به عمل آورد تا به اصفهان آيد . و همين نكته باعث شده است كه جمعى از محققين از جمله : استاد شهيد مطهرى « 2 » ، شيخ محمد حرز الدين صاحب معارف الرجال « 3 » ، دكتر ضياء الدين سجادى و دكتر عبد الحسين نوائى « 4 » در ارسال چنين نامه‌اى ترديد كردند ، هرچند دكتر نصر اللّه فلسفى ( وفات 1360 ه . ش ) تحقيق بسيار مفصلى دربارهء زندگانى شاه عباس اول منتشر ساخته و جزئىترين مسائل زندگى او را مورد بحث و تحقيق قرار داده است ، با مسامحه و بدون تأمل ارسال نامه را صحيح دانسته و در كتابش به نقل از قصص العلماء آن را آورده است و هيچ اشاره‌اى هم به « عدم تطبيق » سال ارتحال مقدس و سال جلوس شاه عباس بر تخت سلطنت نكرده است ولى محدث جليل القدر شيخ عباس قمى رحمه اللّه به اين نكته توجه داشته و تلاش كرده است صحت ارسال نامه را اثبات نمايد و اين « عدم تطبيق » را به گونه‌اى توجيه كند . محدث قمى مىنويسد : « . . . لازم است در اينجا اشاره به مطلبى نمايم كه رفع كند اعتراض بعضى از افاضل را به اين حكايت [ ارسال نامه به يكديگر ] به آنكه عصر شاه عباس موافق نبوده با عصر مقدس اردبيلى تا آنكه اين حكايت صحيح باشد . پس گويم امر به حسب ظاهر چنان است كه فرموده [ اند ] زيرا كه وفات اين بزرگوار

--> ( 1 ) - « قصص العلماء » ، ص 343 . الفوائد الرضويه ، ص 26 . « اعيان الشيعة » ، ج 3 / 81 . ( 2 ) - « خدمات متقابل » ، ص 493 . ( 3 ) - « معارف الرجال » ، ج 1 / 56 ، پانوشت . ( 4 ) - « تاريخ ادبيات ايران » ترجمه دكتر مقدادى ، ج 4 / 320 . پانوشت