فاضل ، عابد ، زاهد ، محقق ، مقدس ، ثقه ، جليل القدر ، بلند مرتبه ، عظيم الشأن ، فقيه اماميه و افضل اهل زمان خود در تقوا و ورع و زهد » . « 1 » علامهء مجلسى ( وفات 1110 ه . ق ) در تجليل از او مىگويد : « محقق اردبيلى در تقوا و زهد و فضل به عالىترين درجات رسيده بود و من در بين علماى گذشته و حال ، نظير و همتايى برايش سراغ ندارم . خداوند متعال با ائمهء طاهرين عليهم السّلام محشورش فرمايد . » « 2 » محدّث قمى ( وفات 1359 ه . ه . ق ) نيز مثل همين كلمات افتخارآميز مجلسى را در بزرگداشت وى مىآورد : « . . . شيخ اجل ، عالم ربانى ، فقيه ، محقق صمدانى ، معروف به محقق اردبيلى است كه در مراتب « علم » و « فضل » و « عبادت » و « زهد » و « كرامت » و « وثاقت » و « تقوا » و « ورع » و « جلالت » به درجه [ اى ] رسيده كه توصيف نشود ، و در قدس و تقوا به مرتبه [ اى ] رسيده كه به او « مثل » زده شود . و به راستى اشعه انوار جمال و پرتو حسن آن عالم مفضال ، چنان تجلى كرده كه بر هيچ ديده پوشيده نيست . » « 3 » صاحب جواهر ( وفات 1266 ه . ق ) نيز در بحث لزوم عدالت در امام جماعت ، و اينكه آيا حسن ظاهر كفايت مىكند يا بايد ملكه عدالت داشته باشد ، مىنويسد : « . . . هرگز نمىتوان حكم به ملكه بودن عدالت شخصى داد ، مگر اينكه مثل مقدس اردبيلى و سيد هاشم [ بحرانى متوفى 1107 ه . ق ] باشد ؛ بنابه آنچه كه از حالات اين دو نفر نقل شده . . . » « 4 » مقدس اردبيلى معاصر شيخ بهائى عاملى ( وفات 1031 ه . ق ) و حكيم مير داماد ( وفات 1041 ه . ق ) بوده است و ظاهرا ملاقاتى هم بين مقدس و شيخ بهايى انجام

--> ( 1 ) - ر . ك : « رياض العلماء » ، ج 1 / 56 ، « جامع الرواة » ، ج 1 / 61 ، « روضات الجنّات » ، ج 1 / 79 ، « معارف الرجال » ، ج 1 / 53 ، « الاعلام زركلى » ، ج 1 / 223 ، « اعيان الشيعة » ، چاپ ده جلدى ، ج 3 / 80 ، « ريحانة الادب » ، ج 5 / 368 . ( 2 ) - « الكنى و الالقاب » ، ج 3 / 166 . ( 3 ) - « الفوائد الرّضويّه » ، ص 24 . ( 4 ) - « جواهر الكلام فى شرح شرايع الاسلام » ج 13 / 295 .