وجود نداشت نماز به چهار جهت گزارده مىشود و در صورت ضرورت يا تنگى وقت به هر جهتى كه خواست نماز گزارد و آنكه عملا استقبال قبله را ترك كند اعادهء نماز بر او واجب است . « 1 » علامه حلى نيز در تبصرة المتعلمين همانند فوق آورده و ادامه داده است كه اگر ظن به استقبال داشته و يا نسيانا نماز خوانده و بين مشرق و مغرب بوده است اعاده لازم ندارد ولى اگر به طرف مغرب و يا مشرق بوده و نه ما بين اين دو ، در صورت داشتن وقت اعاده كند . « 2 » محقق حلى در شرايع الاسلام آورده است : استقبال در نماز با علم به جهت قبله واجب است و اگر جاهل به جهت قبله بود بر امارات مفيد ظن اعتماد كند و اگر اجتهاد كرد و خبره‌اى بر خلاف اجتهاد او نظر داد ، گفته شده كه به اجتهاد خود عمل نمايد و به نظر من اگر آن مخبر به نظر او موثق‌تر بود بر سخن او اعتماد كند ، در غير اين صورت به اجتهاد خود عمل بكند . در صورتى كه اجتهاد براى او ممكن نبود و كافرى ، جهت قبله را به او نشان داد گفته شده كه به خبر او عمل نكند و به نظر من اگر خبر كافر افادهء ظن نمايد عمل كند . و بر قبله شهر در صورتى كه علم به غلط بودن آن نداشته باشد اعتماد مىشود . و كسى كه متمكن از اجتهاد نيست مثل شخص كور ، بر ديگرى اعتماد نمايد . آنكه علم و يا ظن به جهت نداشته باشد و وقت موسع باشد نماز را به چهار جهت بخواند و اگر وقت تنگ باشد آنقدر كه وقت نماز دارد بخواند و اگر فقط براى يك نماز وقت داشته باشد . همان يك نماز را به

--> ( 1 ) . مختصر النافع ص 23 و 24 . ( 2 ) . تبصرة المتعلمين ص 47 - 49 .