سنت تمايزى ندارد ؛ ولى در مقابل ، اين را هم شنيده‌ايم كه بعضىها ميان شيعهء امامى اثنى عشرى وفرقهء غلات ، فرقى قائل نيستند و آنان را گروهى كفرورز و زنديق ! يا مجوس و زرتشتيان گناهكار مىشمارند ! در اين بررسى سريع ، تلاش خواهيم كرد با نظرات ومواضع علماى اهل سنت ورهبران حركتهاى اسلامى معاصر آشنا شويم ؛ زيرا تأكيد دارند اماميهء اثنى عشرى يك مذهب اسلامى است و پيروان آن در اصول اعتقادى با اهل تسنن يكسان هستند و تنها در برخى مسائل اختلاف نظر دارند ؛ مسائلى كه اختلاف نظر دربارهء آنها ، كفر يا خروج از جرگهء امت اسلامى تلقى نمىگردد ! اين بررسى ، يك بحث تفصيلى دربارهء ديدگاه‌ها ودلايل شرعى آنها نيست ؛ زيرا اين ، بحث ديگرى را مىطلبد . ولى ما تنها از ميان بسيارى از نظرات ومواضع ، پاره‌اى را جهت دقت ويادآورى انتخاب خواهيم كرد . اصولًا اسلام دينى است كه به‌تأمل ، تفكر وخردگرائى دعوت مىكند ، به‌گفتگو و سازندگى فرا مىخواند و مجتهد را حتى اگر اشتباه كند ، داراى اجر و پاداش مىداند . . . كه اگر درست اجتهاد كرده باشد ، دو پاداش مىگيرد . اين امر در بنيانگذارى تمدنى عظيم سهيم بوده است ؛ تمدنى كه الگوى بىنظير براى خلاقيت فكرى تسامح بود . با اين‌حال ، امت دوره‌هايى استثنايى از ترور فكرى ، نه تنها از سوى حكومت بر ضد جامعه ، بلكه ميان خود قشرهاى جامعه را از سرگذرانيد ؛ تروريسم فكرى به‌همراه تنگ نظرى و بستن تمام درهاى گفتگو . اين وضع همراه با دوره‌هاى انحطاط و شكست در تاريخمان بود . زمانى كه تبعيت