حمزه فرزند عبد المطلب ، و مردى است ، كه سخن حقى در مقابل سلطان ستمگرى بگويد . » خدا مثالهائى دربارهء شهدا بيان كرده كه به آنان اقتداء گردد ، و بنور آنان راهنمائى شود ؛ زيرا بدنهاى شريف خود را در راه اسلام دادند ، و به ارواح خود ملحق شدند و سزاوار است ، كه هر مؤمنى مطالب اولاد على ( ع ) را مطالبه كند ، و سخن حق را در هر مقامى بگويد ، و كافى است كه نتيجهء حرف حق گفتن او ثواب شهادت آنانرا داشته باشد . فوائد مبارزه گاهى ميگويند : آيا سخن حقى كه آنان گفتند چه فائده‌اى كرد ؟ ! فائده اين بود كه پيروز گردند و حكومت كنند ، ولى به مقصد نرسيدند ! ما ميگوئيم : حرف حقى كه اولاد على ( ع ) ميگويند و جان نازنين را در راه آن داده‌اند بنفع حق بوده است ؛ و افكار مؤمنين را روشن كرده است ، كافى است بدانى كه كشته شدن حسين ( ع ) دولت سفيانى را سرنگون كرد و كشتن زيد دولت مروانى را از بين برد ، و حكومت آنان را واژگون ساخت . راستى سخن خدا صحيح است كه ميگويد : « تِلْكَ الْأَيَّامُ نُداوِلُها بَيْنَ النَّاسِ » ( سوره آل عمران آيه 135 ) : اين روزگار بدست اين و آن در بين مردم ميچرخد ! دانشمندان اتفاق كرده‌اند ؛ كه زيد دانشمند گرانمايه‌اى بوده كه داراى تبحر خاصى بوده است ، عقائد فقهاء بين حجاز و عراق را ميدانست ، و دانشمندان آنقدر كه از مقام علمى زيد تقدير نموده‌اند از ديگرى تقدير نكرده‌اند . شيعيان ، و اهل سنت و مرجئه و معتزله متفقند كه زيد در علم و دانش سرآمد عصر خود بوده ، و در فقه مهارت خاصى داشته است . دانشمندان انقلاب زيد را عليه بيدادگرى ، انقلاب اهل علم و زهد ميدانند . بعضى از مورخين نوشته‌اند كه لشكريان زيد از فقهاء و قاريان قرآن بودند دو سال ابو حنيفه پيش زيد تحصيل كرده وى ميگويد : من دانشمندتر از زيد در عصر او نديدم ، و كسى را نديدم مانند او زود بمسائل جواب بدهد حتما زيد بى نظير بود ، و باز ميگويد : اگر ميدانستم مردم دست از او نميكشند ، و مانند ياران پدرش با او بىوفائى نميكنند بكمك او جنگ ميكردم چون پيشواى حق است ، ولى من ده هزار درهم براى كمك او فرستادم و از او عذرخواهى نمودم . به همين طريق مبارزات فقهاء و قراء و محدثين و پرهيزكاران اداره مىشود ( و كسى