راهها را برگزيند ، چنان كه امام صادق عليه السّلام مىفرمايد : ( العقل ما عبد به الرّحمن ، و اكتسب به الجنان ، فقيل له و الّذى كان فى معاوية ؟ فقال : تلك الشّيطنة ) ؛ « عقل آنست كه به وسيله آن خداوند پرستيده شود و بهشت كسب شود . گفته شد : پس آنچه معاويه داشت چه بود ؟ فرمود : آن شيطنت بود . » وظيفه‌ى عقل به كار انداختن انديشه و درك عميق حقايق اشياء و تشخيص دقيق خير و شر است . آرى عقل ، خير و شرّ را تشخيص مىدهد ، به خير فرمان مىدهد و از شرّ باز مىدارد . در اين مطلب هيچ ترديد نيست ، ولى آنجا كه تصميم به دست انسان باشد و زمام آن را به دست عقل نسپارد ، بايد به خداى قادر متعال پناه برد . اگر انسان عقلش را به كار ببرد ، و نيروى انديشه‌اش را در جائى كه خداوند امر فرموده به كار اندازد ، او را به انجام كارهاى نيك و تحصيل خشنودى حضرت پروردگار موفّق مىسازد ، و عقلش يك نيروى عقلانى الهى مىشود . ولى اگر آن را در راه حيله و خدعه به كار اندازد ، و آن را وسيله‌ى خيانت و جنايت قرار دهد ، يكپارچه شرّ خواهد شد ، و عقلش يك نيروى شيطانى خواهد بود . كوتاه سخن اينكه عقل با آن همه نورانيّت و قداستى كه دارد يك خدمتگذار فرمانبردار است ، اگر صاحبش آن را به خير فرمان دهد وسيله فضيلت و هدايت مىشود و اگر صاحبش آن را به شرّ فرمان دهد ، وسيله‌ى زشتى و پليدى مىگردد . معاويه تصميم