( ما اثنى اللّه على عبد الّا بعد ان يبتليه ، و يفى له بعد الابتلاء بحقّ العبوديّة ) ؛ « خداى تبارك و تعالى بنده‌اى را ستايش نمىكند مگر پس از آنكه او را به مصيبتى گرفتار سازد ، و بعد از گرفتارى حقوق بندگى را به خوبى ادا نمايد » . گرفتارى و شكيبائى نقش به سزائى در پرورش روح ايمان دارد ، كسى به ايمان نسبت داده نمىشود ، مگر هنگامى كه فرازها و نشيبهائى براى او پيش آيد ، و آزموده گردد ، و در همه‌ى اين مراحل بر ايمان خود استوار بماند ، آنگاه او را مؤمن مىنامند . خداى متعال پيش از آنكه بنده‌اى را با حوادث مختلف گرفتار سازد ، دقيقا از ميزان ايمان او آگاه هست و مىداند كه اگر او را مبتلا كند تا چه مقدار ثابت و استوار مىماند ، ولى هرگز برطبق علم خود رفتار نمىكند ، بلكه در حكمت و مشيّت ازلى خود اراده فرموده كه انسان را در موارد بىشمارى آزمايش نمايد و به او عقل و قدرت و آزادى عمل عطا فرمايد ، آنگاه با اراده‌ى خود هر راهى را برگزيند برطبق اعمالش او را پاداش و كيفر دهد ، آن چنان كه در متد آموزشى ، براى دانش‌پژوهى جز برطبق اوراق امتحانى نمره داده نمىشود . در كتاب : « المذاهب الكبرى فى التّاريخ » آمده است : خداى تبارك و تعالى بيگمان بندگانش را آزمايش مىكند ، چنان كه در قرآن كريم مىفرمايد :