محمد جواد مغنية ( مترجم : معمورى )
20
در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى )
خدا را سپاس و شكر ( و العلم وراثة كريمة ) دانش ميراثى گرانبها است . ابن ابى الحديد در شرح خود مىگويد : « هر دانشمندى از انسانها دانش خود را از استادى كه به او تعليم داده و او را با آن آشنا ساخته فرا مىگيرد . در واقع همانگونه كه فرزندى مال را از پدر خويش به ارث مىبرد ، او نيز وارث دانش استاد خود خواهد بود . » « 1 » ميثم به پيروى از ابن ابى الحديد مىگويد : « دانش ميراث ارزشمند دانشمندان است . » « 2 » شارح ديگرى چنين آورده : « هر دو ( ابن ابى الحديد و ميثم ) اشتباه كردهاند . نظر درست در تفسير عبارت آن است كه علم همچون ارث ، بدون عوض دريافت مىشود . » « 3 » از ديدگاه ما ، اگر شارحان به كلام امام عليه السّلام در حكمت 146 توجه مىكردند از تكلف و انحراف رهايى مىيافتند . ايشان در بخشى از اين حكمت كه درباره علم است ، فرمودهاند : « انسان در دوران زندگى با آن خدا را اطاعت مىكند و پس از مرگ ، نام نيكو به يادگار مىگذارد . » « 4 » اين جمله دقيقا مقصود امام عليه السّلام از فرمايش حكمت جارى است : « علم ميراثى گرانبها است » ، زيرا همه ما مىدانيم كه انسانها پس از مرگ با كارها و صفاتشان ياد مىشوند و دانش از صفات بارز انسانى است . بايد توجه داشت منشأ همه سخنان امام عليه السّلام يكى است و بخشى بخشهاى ديگر را تفسير مىكند .
--> ( 1 ) . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 18 ، ص 93 . ( 2 ) . شرح نهج البلاغه ، ميثم ، ج 4 ، ص 381 . ( 3 ) . العقد الفريد ، ج 1 ، ص 264 ، چاپ دوم . ( 4 ) . « به يكسب الإنسان الطّاعة في حياته و جميل الاحدوثه بعد وفاته » .