چنين است : « به اين سبب بر هماوردانم پيروز شدم و آنان را كشتم كه هرگز آغازگر جنگ و پيكار نبودم . » « 1 » ( فإنّكم به حمد اللّه على حجّة ) و اين آيه گواه بر اين مطلب است : « اگر يك قوم بر ديگرى ظلم كرد با آن طايفه ظالم قتال كنيد تا به فرمان خدا بازآيد . پس هرگاه به حكم حق برگشت با حفظ عدالت ميان آنها را صلح دهيد و هميشه عدالت كنيد كه خدا بسيار اهل عدل‌وداد را دوست مىدارد . » « 2 » ( و ترككم إيّاهم حتّى يبدءوكم حجّة أخرى لكم عليهم ) بگذاريد تا آنها نبرد را شروع كنند اين حجت ديگرى است به سود شما و بر زيان آنها . چرا كه آغازگر ستمگر است . امام على عليه السّلام فرمود : « فردا ستمگر آغازكننده ، دست خويش را به دندان خواهد گرفت . » « 3 » اين تعبير ، كنايه از پشيمانى است و اين آيه گواه بر اين مطلب است : « و روزى كه مردم ظالم پشت دست حسرت را به دندان گرفته و گويند : اى كاش ! من با رسول حق راه دوستى و طاعت پيش مىگرفتم . » « 4 » ( فإذا كانت الهزيمة بإذن اللّه فلا تقتلوا مدبرا . . . ) آن‌گاه كه دشمنان را به اذن خدا شكست داديد ، اگر كسى از دشمنان فرار كرد ، رهايش كنيد و آسيبى به او نرسانيد و همچنين به كسى كه توانايى دفاع از خود را ندارد ، متعرض نشويد و مجروح را به قتل نرسانيد . ( اياكم و النساء ) به زنان تعرض نكنيد ؛ هرچند

--> ( 1 ) . شرح نهج البلاغه : 15 / 104 . ( 2 ) . وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى فَقاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلى أَمْرِ اللَّهِ فَإِنْ فاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما بِالْعَدْلِ وَ أَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ حجرات / 49 : 9 . ( 3 ) . « للظالم البادى غدا بكفه عضة » نهج البلاغه : حكمت 185 . ( 4 ) . وَ يَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلى يَدَيْهِ يَقُولُ يا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلًا فرقان / 25 : 27 .