( فإن خرج عن أمرهم خارج بطعن ، او بدعة ردّوه إلى ما خرج منه ) ضمير در « أمرهم » به آن دسته از صحابه برمىگردد كه با امام عليه السّلام بيعت كردند و « الخارج بطعن » منظور ، معاويه است و « الخارج ببدعة » پيمان‌شكنان جنگ جمل هستند و « ولّاه اللّه ما تولى » به آيه 115 سوره نساء اشاره دارد : « و هركه با رسول خدا به مخالفت برخيزد پس از روشن بودن راه حق بر او و راهى غير طريقه اهل ايمان پيش گيرد وى را به همان طريق باطل و راه ضلالت كه برگزيد ، واگذاريم و او را به جهنم درافكنيم كه آن مكان بر او بسيار بد منزلگاهى است . » « 1 » ( و لعمرى يا معاويه لئن نظرت بعقلك دون هواك لتجدنّى . . . ) به جانم سوگند اى معاويه ! تو از بىگناهى من در قتل عثمان و دفاع من از وى آگاه هستى ، اما به خويشتن دروغ مىگويى و از روى خواسته‌هاى شيطانى بر من دروغ مىبندى و اگر از پرهيزگاران بودى ، تقوا تو را از حيله و نيرنگ باز مىداشت . . . پس هر كارى را كه نفست به تو فرمان مىدهد انجام ده كه خداوند در كمين هر ستمگر و گناهكارى است . عقّاد مىگويد : توانايى معاويه در دفاع از عثمان بيش از امام عليه السّلام بود . چرا كه معاويه والى شام بود و سپاهى نيرومند داشت و مىتوانست براى حمايت عثمان از مشكلات پيش‌آمده بفرستد و حتى مخالفت عثمان نيز مانعى در برابر معاويه به شمار نمىرفت . درحالىكه امام عليه السّلام در موقعيتى دشوار و غيرقابل تصور قرار داشت و بحرانى سرشار از سختىهاى گوناگون پيرامونش را فراگرفته بود . شورشيان او را نخستين پاسخگو در فرآيند اصلاح‌گرى

--> ( 1 ) . وَ مَنْ يُشاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدى وَ يَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ ما تَوَلَّى وَ نُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَ ساءَتْ مَصِيراً نساء / 4 : 115 .