شده است . شريف رضى اين نامه را چنين معرفى مىكند : « نامه آن حضرت به ايشان پس از فتح بصره بود » . ضمير ايشان به اهل كوفه برمىگردد و دليلى وجود ندارد كه اين ضمير به اهل بصره برگردد ؛ زيرا نخست ، اهل بصره بر ضد امام عليه السّلام اعلام جنگ كردند و همراه دشمنان وى بودند ؛ پس چگونه ممكن است به آنها بگويد : ( جزاكم اللّه . . . أحسن ما يجزى العاملين بطاعته ، و الشاكرين لنعمته ) . دوم آن‌كه ، شريف رضى خود در شرح خطبه‌اى مىگويد : امام عليه السّلام بعد از جنگ جمل به اهل بصره چنين گفت : « شما سپاهيان آن زن بوديد و پيروان آن چهارپا كه چون نعره كشيد در پىاش افتاديد و چون بر زمين افتاديد ، فرار كرديد . » « 1 » مسعودى در « مروّج الذهب » چنين مىگويد : « امام عليه السّلام پس از جنگ جمل به بصره وارد شد و در آن‌جا خطبه‌ى بلندى ايراد كرد و در ضمن آن گفت : « اى مردم شوره‌زار و اى مردم سرزمين عذاب شده و اى سپاهيان آن زن . . . » سپس مسعودى مىافزايد : امام عليه السّلام مردم بصره را پس از اين حادثه بارها و بارها ملامت كرد . « 2 »

--> ( 1 ) . نهج البلاغة : خطبه 13 . ( 2 ) . نيز نك : شرح نهج البلاغة ، ابن ميثم بحرانى : 1 / 289 ؛ شرح اصول الكافى : 12 / 235 ؛ بحار الانوار : 32 / 225 ؛ نهج السعادة : 1 / 345 ؛ كتاب الجمل ، شيخ مفيد : 217 ؛ مجمع البحرين : 1 / 81 ؛ معجم البلدان : 1 / 436 و 5 / 219 ؛ الاحتجاج : 1 / 250 ؛ عيون الاخبار : 1 / 217 ؛ الغارات : 2 / 412 ؛ شرح نهج البلاغة ، محمد عبده : 1 / 60 ؛ المناقب خوارزمى : 189 .