واژه‌شناسى الناضح : شترى كه براى آبيارى استفاده مىشود . الغرب : به دلو بسيار بزرگ گفته مىشود . ساختار ادبى ان يجعلنى : تاويل به مصدر مىرود و مفعول « يريد » قرار مىگيرد . ان اخرج : « ان » از نوع مفسره است كه معناى سخن قبلى را توضيح مىدهد . شرح و تفسير شريف رضى مىگويد كه امام عليه السّلام اين خطبه را در خطاب به ابن عباس فرموده است . ابن عباس به هنگام محاصره عثمان ، نامه‌اى از سوى او براى امام عليه السّلام آورده بود كه در آن عثمان خواسته بود امام عليه السّلام از مدينه به منطقه ينبع برود كه امام عليه السّلام در آن‌جا اموالى داشت . هدف از اين درخواست آن بود كه از درخواست شورشيان مبنى بر خلافت امام على عليه السّلام كاسته شود . عثمان پيش از اين نيز چنين درخواستى از امام عليه السّلام كرده بود . شيخ محمد عبده مىگويد : « مردم به هنگام محاصره عثمان ، درخواست خلافت امام على عليه السّلام را داشتند . ازاين‌رو عثمان ايشان را به ينبع فرستاد . امام عليه السّلام در آن‌جا زمين‌هاى كشاورزى داشت . ايشان درخواست عثمان را اجابت كرده و به آن‌جا رفت . تا آن‌كه پس از مدتى عثمان از او يارى خواست و او به مدينه بازگشت و سپس بار ديگر از او خواست به ينبع برود . » « 1 » امام عليه السّلام در پاسخ فرمود : ( يا ابن

--> ( 1 ) . شرح نهج البلاغه ، محمد عبده : 2 / 233 ؛ شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد : 13 / 297 .