نوميدى نيست ، پس اكنون به خاطر خودت ، حساب خويش را بررسى كن زيرا ديگران حسابرسى غير از تو دارند . واژه‌شناسى مقاوم : جمع « مقام » به معناى جايگاه . يتنسمون : نفس مىكشند يا بو مىكشند . المنادح : جمع « مندوحة » به معناى فراخى و گشايش . ساختار ادبى نجيبا : مفعول مطلق براى « تجاوبوا » است . لرأيت : جواب شرط « لو مثلتهم » است . رهائن : خبر براى مبتداى محذوف و در اصل چنين بوده است : « هم رهائن » . لكل باب : خبر مقدم و « يد » مبتداى موخر . شرح و تفسير ( فلو مثّلتهم لعقلك في مقاومهم المحمودة و مجالسهم . . . أعلام هدى ) مردان خدا به‌طور پيوسته در خلوت‌ها خود را محاسبه مىكنند و درباره ترك واجبات يا انجام محرمات بازخواست مىكنند . آنان خود به كاهلى و تقصير خويش در محضر خداوند گواهى داده و خويشتن را تنبيه مىكنند . پرهيزگاران در نگاه به خشنودى و پاداش خداوند بسى بلندپرواز هستند و براى همين پيوسته به كرم و رحمت خداوند پناه مىبرند تا آنان را بخشيده و مورد لطف خويش قرار دهد . اين بلندپروازى و حسابرسى دقيق از ترس