همان‌گونه كه خود فرموده است : « بگو آنچه در آسمانها و زمين است از آن كيست بگو از آن خداست كه رحمت را بر خويشتن واجب گردانيده است يقينا شما را در روز قيامت كه در آن هيچ شكى نيست گرد خواهد آورد خودباختگان كسانىاند كه ايمان نمىآورند . » « 1 » و نيز « چون كسانى كه به آيات ما ايمان دارند نزد تو آيند بگو درود بر شما پروردگارتان رحمت را بر خود مقرر كرده كه هركس از شما به نادانى كار بدى كند و آنگاه به توبه و صلاح آيد پس وى آمرزنده مهربان است . » « 2 » معتزله و اشاعره درباره پاداش‌هاى خداوند اختلاف كرده و گروه نخست آن را برمبناى اصل عدالت الهى بر خداوند لازم و واجب شمرده و گروه دوم آن را محبت و كرامتى از سوى خدا دانسته‌اند و براى بندگان هيچ حقى در برابر خداوند نشمرده‌اند . اين درگيرى هيچ سود و فايده‌اى ندارد ؛ زيرا خداوند خود اعلام كرده است كه پاداش نيكوكاران را بر خويشتن لازم شمرده است . امام عليه السّلام در ادامه خطبه اشاره مىكند كه پاداش خداوند از اراده او ناشى مىشود و هيچ كس يا عامل ديگرى او را به اين كار وانداشته است . ( و جعل جزاءهم عليه مضاعفة الثّواب تفضّلا منه و توسّعا بما هو من المزيد أهله ) آيه زير نيز به همين مطلب اشاره دارد : « اما كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كرده‌اند پاداششان را به تمام [ و كمال ] خواهد داد . » « 3 »

--> ( 1 ) . قُلْ لِمَنْ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ قُلْ لِلَّهِ كَتَبَ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فِيهِ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ انعام / 6 : 12 . ( 2 ) . وَ إِذا جاءَكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآياتِنا فَقُلْ سَلامٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءاً بِجَهالَةٍ ثُمَّ تابَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ انعام / 6 : 54 . ( 3 ) . فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ نساء / 4 : 173 .