( اين اخوانى الذين ركبوا الطريق و مضوا على الحق ؟ ) آنان در راه خدا پيكار و جهاد كردند ، و به شهادت رسيدند و البته كسى شهيد در راه خداست كه با ستمكاران پيكار كند و يا قصدش مبارزه با آنان باشد و بىگمان ، جهاد هر چيزى بنا به اقتضاء همان چيز است و فقط ، جهاد با شمشير نيست ، همانا برملا كردن و رسوا كردن ستمكار و اهداف پليدش و نيز تأييد و حمايت نكردن وى ، نوعى جهاد نيز به‌شمار مىآيد و يا در صفوف مجاهدان بودن و اعتقاد به اين‌كه آنان بر حق هستند نيز نوعى جهاد است و حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله فرموده : هركس بميرد درحالىكه پيكارى نكرده باشد و يا تصميم بر پيكارى نداشته ، به مرگ جاهليت مرده است . « 1 » در واقع اين حديث ، درون خود دليلى را حمل مىكند كه نشان از درست بودن اين فرموده است و نيز فرموده قرآن است كه : « مؤمنان واقعى تنها كسانى هستند كه به خدا و رسولش ايمان آورده‌اند ، سپس هرگز شك و ترديدى به خود راه نداد و با اموال و جان‌هاى خود ، در راه خدا جهاد كرده‌اند ؛ آنها راستگويانند . » « 2 » واژه « انما » در زبان عربى براى انحصار كردن است ، يعنى ايمان در اين اركان و امور ذكر شده در آيه پيشين منحصر است كه از جمله به جهاد به وسيله جان و مال ، در راه خدا اشاره شده است و برترين نوع جهاد ، گفتن سخن حق و عدل ، نزد حاكم ظالم است و همچنين تلاش در راه فراگيرى

--> ( 1 ) . « من مات و لم يغز و لم يحدث نفسه بغزو ، مات ميتة جاهلية » . ( 2 ) . إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ حجرات / 49 : 15 .