( و لا انقلاع لشجرته و لا انقطاع لمدته و لا عفاء لشرائعه . . . ) امام عليه السّلام به اين واقعيت اشاره دارد كه اسلام براى همه دوره‌ها مناسب است و با عقل و علم تعارضى ندارد و خشك و غير منعطف نيست و به كسى آسيبى نمىرساند و عامل عقب‌ماندگى نيست . نهضت بيدارى مسلمانان و رهايى آنان از ضعف و عقب‌ماندگى نيز مقرون بازگشت دوباره به اسلام و عمل به تعاليم آن است . دشمنان اسلام بيش از هر چيز از بازگشت مسلمانان به كتاب خداوند و سنت پيامبرشان مىهراسند . ( و لا وعوثة لسهولته ) اسلام رحمتى براى جهانيان است . پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مىفرمايد : « من به دين راستين و سهل و متسامح برانگيخته شدم . » « 1 » خداوند نيز مىفرمايد : « خدا براى شما آسانى مىخواهد و براى شما دشوارى نمىخواهد . » « 2 » ( و لا سواد لوضحه ) اسلام از هرگونه شائبه عقب‌ماندگى و ممانعت از پيشرفت به دور است . ( و لا عوج لانتصابه و لا عصل في عوده و لا وعث لفجه و لا انطفاء لمصباحه . . . ) هيچ طعنى اسلام را نقض نمىكند و هيچ شبهه و افترايى آن را متزلزل نمىكند ؛ چرا كه دين حق و راه راست الهى است . ( فهو دعائم أساخ في الحق أسناخها ) پايه‌هاى اسلام محكم و استوار هستند . ( و ينابيع غزرت عيونها ) دانش‌هاى اسلام و فوايد آن فراوان و سرشار است . ( و مصابيح شبت نيرانها ) اسلام به روشنى و بدون هيچ پيچيدگى از معانى و مضامين خود پرده برمىدارد . ( و منار اقتدى بها سفارها ) منظور از مسافران در اينجا دانشمندان است كه اسلام آنان را به راه راست رهنمون مىسازد تا

--> ( 1 ) . تفسير قرطبى : 20 / 19 ؛ صحيح بخارى : 1 / 16 . ( 2 ) . يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ بقرة / 2 : 185 .