محمد جواد مغنية ( مترجم : معمورى )
241
در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى )
العرف : بوى خوش . الخطلة : خطا و اشتباه . الفصيل : بچهشتر . الحراء : كوهى در اطراف مكه . ساختار ادبى بكلاكل : « ب » زايده است . ربيعة و مضر : به دليل علميت و تأنيث غير منصرف هستند و به جاى جر ، منصوب مىشوند . شيخ محمد عبده مىگويد كه آنها بدل از « قرون » هستند ؛ « 1 » اما به نظر مىرسد به « قرون » اضافه شدهاند . امام على عليه السّلام ( أنا وضعت في الصغر بكلا كل العرب و كسرت نواجم قرون ربيعة و مضر . . . ) در مطالعه تاريخ اسلام به مراحلى در تبليغ دين برمىخوريم كه مهمترين آنها سه مرحله هستند . مرحله نخست : اعلام دعوت و گسترش آن بدون بهكارگيرى خشونت و پايدارى بر آن و با تحمل سختيها و آزارها . در اين دوره تلاشى براى دفاع و مقاومت صورت نمىگرفت ؛ زيرا مقاومت با فرض ناتوانى نوعى خودكشى است . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و يارانش در اين مرحله سختيهاى فراوانى را متحمل شدند و مادر و پدر عمار در آن كشته شدند و با اين حال ، مرحله نخست تا سيزده سال ادامه يافت . « 2 » شايد بتوان اين دوره را مرحله مقاومت منفى و يا عنوان ديگرى شبيه آن ناميد . گاندى نيز بههمين شيوه هند را از استعمار انگلستان
--> ( 1 ) . شرح نهج البلاغه : 2 / 182 . ( 2 ) . كافى : 1 / 439 ؛ بحار الانوار : 19 / 69 / ح 19 .